A L K A R B L O G A

Orain hilabete batzuk Ibarretxe lehendakariaren balentria goraipatzen nuen foro honetan bertan. “Erabakimena da bidea” nioen, eta txalotu egiten nuen Juan Jose, kontsultari data jartzeko izan zuen ausardiagatik. Euskal herritarrok, politika gatazkatsu bezain nekagarri honen harira, irrikan gaude kontsulta egin dakigun gauzak konpontze aldera, baina, hilabete gutxiren bueltan, badirudi bestelako norabide bat hartu duela EAJren politikeoak.

 

Orain, antza denez, “joaldunak saroian sartzea” izango da Ibarretxek burutu ahalko duen balentria bakarra. Metafora polita Josu Erkorekak egin berri duena Madrilen, baina polita bezain negargarria ikuspegi politiko batetik aztertuta. Izan ere, ezer gutxiren truke negoziatzeko prest azaldu dira jeltzaleak azken hauteskundeetako emaitza kaskarren ondoren, eta Bono izeneko joalduna presidentzian onartuko bide dute ganbera bietako mahaietan ordezkaritza bana lortzearen truke. Merke saldu dute Ibarretxeren ibilbide-orria; eta Juan Jose, isilik, badaezpada ere.

 

Banengoen ba, jeltzale hauek ez direla batere fidatzekoak; haizea nora eta zapiak hara, horrelakoxeak ditugu Urkullu eta konpainia. Ezer negoziatzen hasi aurretik, dagoeneko PSoEren esanetara jarri dira. Horrela jokatuta, nola beteko dute beren hitza eta euskal herritarroi ezer galdetuko? Ez al dute ikusten bidea lautzen ari zaizkiola PSEri berari datozen autonomikoetan lehendakaritzarako aukera garbiak izan ditzan?

 

Tira, jeltzaleak argiagoak zirelakoan nengoen ni; edo ez, behintzat, soziatak bezain mozoloak. Kaka praketan ibili baino lehenago, jakin beharko zuten ondorioztatzen Espainiako hauteskundeetan atera daitezkeen emaitzek ez dutela zer ikusirik autonomikoetan aterako direnekin. Baina, badaezpada, osasunean osatzea pentsatu dute jeltzaleek, duten botere partzialari eutsirik. Penagarria, baina egia.

Dagoeneko Aste Santua joan zaigu. Eskerrak. Bospasei jai-egun jarraian izatea eraman ezinik ibiltzen naiz ni urterik urte. Gainera, erlijio kontuak are eramangaitzagoa bihurtzen du oporralditxo hau ni bezalako apostata batentzat. Gaur, zorionez, dendek berriz ere ireki dituzte ateak, jendea ohiko joan-etorrian etxetik lanera eta lanetik etxera, normaltasuna nagusi herriko kaleetan. Bazen garaia!

Baina txarrena oraindik ere ez da pasa. Lankideak etorri dira euren opor egunen berri ematera, nondik nora ibili diren kontu-kontari, eta zer-nolako turismo kulturalaz blaitu diren azaltzen. Eta biharko, gainera, argazkiak ekartzekotan geratu dira. A zer kaparrada!

Ez ditut haien bizipenak hona ekarriko, ez baitzaituztet aspertu nahi, ez beraiek ni aspertu nauten adina, behintzat. Baina bai esango dizuet horienak opor onak izan badira, neureak afrodisiakoak izan direla, duda barik, hemen, etxeko epelean, ezin gusturago ibili bainaiz ni egunotan.

Kontua da, orain, oporretan joatea zentzugabeko zirkuituetan bueltaka ibiltzea dela, antza. Dena antolatua ematen dute agentziek, eta nork bere turismo pertsonala egitea ia debekaturik dago, txarto ikusia bezala. Neure kasa baldin banoa inora, edo, oraingoan bezala, oporrak edukita etxean gelditzen baldin banaiz, halako aurpegiera arraro batez begiratzen didate gehienek, estralurtarra bainintzan-edo.

Pako Aristiri entzun berri diot, oraintsu, Euskadi Irratian, turismo pertsonal hori amaitua dela dagoeneko. Kontatu du bere lagun batzuk Galiziatik etorri direla eta, halabeharrez, Bilboko Gugenheim museoa ikusi nahi zutela. Ikustera joan eta bueltan "zer moduz?" galdetuta, ederki, asko gustatu zaiela erantzun diote, baina, museoa ikusitakoan, alde zaharrera joan bide ziren pintxo eta pote batzuk hartzera eta haiek zein goxoak ziren azaltzeko, horretarako bai erabili dituztela kalifikatibo ederrak. Beharbada gustatuko zitzaien museoa, baina pintxoak gehiago, seguru. Eta pintxoak dastatzean pasatu duten unea ekimen pertsonala izan da; museoa bisitatzea, berriz, derrigorrean egin beharreko zirkuitu baten proposamena, eta grestiagoa, gainera.

Tira, horixe omen gaur egungo turismoa: denek egiten dutena egitea, eta ederki ordainduta, noski. Pakok kontatu du, halaber, behin gertatu omen zena, Londonen, New Yorken edo auskalo zein hiritan. Biolin-jotzaile famatu bat jarri ei zen kale erdian jotzen, diru eske ibiltzen diren horien antzera, eta, diotenez, ez zuen bere kontzertuetako sarrera ziztrin bat ordaintzeko lain ere atera, inork ez baitzion jaramonik egin, eta dirua eman, are gutxiago. Baina kaleko horietatik asko gauean handik metro gutxitara eman behar zuen kontzertura joan omen ziren, dirutza ordainduta, eta zein pozik gainera halako biolin-jotzaile ospetsu baten errezitala zuzenean entzun zutelako.

Nik garbi daukat, ez naiz damu etxean geratu izanaz. Ea biharko eguna nola salbatzen dudan, lankideen oporretako argazkien artean plantak egiten-edo.

Garai batean, telebista zela-eta, larrua jotzeari utzi zitzaiola zioten hainbatek. Antza, batzuek telebista ikustea nahigo zuten bikotekidearekin larrutan aritzea baino. Beraiek jakingo zuten zergatik, baina, nire ustez, konparaziorik ere ez dago eta, ezbairik gabe, neuk behintzat, neskarekin ñiki-ñaka ibiltzea aukeratuko nuen. Beste garai batzuk ziren, dena den.

Gero, telebistaren aniztasuna etorri zen. Kanal bakarra barik, hainbat eskaini zitzaizkigun eta, lehenago zaila bazen txortan egitea, are zailagoa, omen, tele-eskaintza zabala eskura izanik. Horregatik, diotenez, jaio dira hain ume gutxi sasoi luze batean; sexu gutxiegi egiten zelako, alegia. Ikusi egin beharko zer gertatzen den 2010etik aurrera, telebista digitalaren etorrerarekin.

Egia da, egun, bikote askok eta askok orduak ematen dituztela kutxa tontoaren aurrean. Baina, hala ere, lehen baino maizago jotzen dela esango nuke nik. Beste garai batzuk dira, jakina, eta nik, aukeran, sexua nahiago edozein telesaioren aurretik, baina onartu beharra dago, batzuetan, sexurako nagia sortzen digula telebistak, gizonezko nahiz emakumezkoei, zoritxarrez.

Gainera, telebistaren eskaintza zabaltzearekin batera, urteak dira Internet iritsi zitzaigula, eta, poliki-poliki bada ere, egun, ia etxe guztietara hedatu dela esan daiteke. Gaztetxoen bizioa ei da, gehienbat, Interneten ibiltzea. Baina ez pentsa, helduek ere ordu askotxo eman ohi dituzte ordenagailuaren aurrean, eta ez bereziki lanean.

Kontuak kontu, hau dela edo bestea dela, euskaldunok beti kexaka ibiltzen gara Euskal Herrian larrua gutxi jotzen dela. Topiko hutsa da, gaur egun, Euskal Herrian larrua jotzea miraria dela dioen hori. Baina ohiko harreman sexualez ari bagara, noski. Izan ere, edozein putetxetara joanez gero, gizonez lepo daudela ikus dezakegu, ezkondu zein ezkongabe; beharra dagoelako seinale. Areago, Interneten gehien bisitatzen diren webguneak sexu edota pornografiari buruzkoak omen dira.

Eta, zergatik diodan hau guztia? Bada, bistan da neu ere euskalduna naizela, eta, telebistarik ia ikusten ez dudan arren, aitor dezadan ordenagailuaren aurrean ordu dezente ematen ditudala. Lana dela edo denbora-pasa dela, baina, azken finean, ordu askotxo direla iruditzen zait.

Horrelaxe pentsatzen du nire neska-lagunak ere: ea ez dudan nahikorik lanak eskatzen dizkidan ordenagailu-orduekin; ea zergatik irakurtzen dudan hainbeste Interneten eta ia ezer ez paperezko euskarrian; zergatik izan behar dudan blog bat, edo batzuk, ea ezezagunekin harremanik izateko beharra dudan, ez ote dudan nahikorik hezur-haragizko pertsonekin ditudanekin; eta abar.

Ez dakit zuei, irakurle maiteok, antzeko zerbait gertatzen zaizuen, baina nik erabakiren bat hartu beharko dut honen gainean. Zenbat eta ordu gehiago sartu Interneten, hainbat eta harreman sozial gutxiago dauzkagu, eta, nahitaez, kezkagarria da, oso.

Gaur ei da aberri eguna. Euskal abertzaleen aberri eguna, alegia. Ni, ordea, kontzientzia dudanetik neure burua abertzaletzat dudan hau, etxeko epelean ari naiz eguna ematen. Lasai, neure Euskal Herrian.

Espainiako hauteskundeen ondorengo ajeak darabiltzate oraindik ere ahotan politikari gehienek. Eta, gaur ere, zorioneko aberri egun honetan, zeresana emango dute abertzaleen emaitza kaskarrek; jeltzaleenek gehienbat, baina ahaztu barik EA eta Aralar ere barregarri gelditu direla. Ezber Abertzalekoek, aldiz, zer emaitza lortu dituzten jakiterik ez dago, beren burua abstentzioan ezkutatzea erabaki baitzuten, ostruken antzera.

Ez dira konturatzen, edo ez dute konturatu nahi, hainbat eta hainbat abertzale, nazionalista, naziozale, euskaltzale eta jeltzale nazka eginda daudela (gaudela) gure politikariek duten maila eskasarekin, eta horrexegatik ez ginela asko eta asko botoa ematera joan Espainiako hausteskundeetan. Batzuek esango dute Ezker Abertzaleak eskatutako abstentzioari erantzunez geratu ginela etxean, baina ez, ez da horrela gutako askoren kasuan.

Eta gaur, zorioneko aberri egun honetan, beren horretan jarraitzen dute denek, lehengo lepotik burua. Ez dituzte begiak ireki nahi. Beraien kalterako, ordea. Politikari abertzaleek hausnarketa egin behar dutela diote hainbat ahotsek egunotan. Eta ez zaie arrazoirik falta ahots horiei. Baina gogoeta hori ez dute emaitzen gainean gauzatu behar, ez horixe. Estrategia dute aldatu beharreko. Espainiaren aurrean politika egiteko estrategia, hain zuzen.

Denak hain abertzale baldin badira, gutxieneko batasun estrategikoa behar dute estatu espiniarraren eta frantsesaren aurrean, Europaren aurrean, munduaren aurrean. Zatikaturik azaltzen segituz gero, porrot ikaragarria besterik ez dute lortuko. Hori bistan da.

Bada garaia, behingoz, batasun estrategiko horrek forma har dezan. Iparraldeko lagunek garbi asko frogatu dute: Euskal Herria Bai. Garbi dago bertotik kanpo baturik azaldu beharra daukagula, eta, horrela, beharbada, lehengo egunean etxean geratu ginen gehienok animatu egingo gara bozka ematera.

Utz dezatela abertzaleen arteko lehia bertoko erakundeen gobernatzerako; udal, batzar nagusi, foru gobernu edo eusko jaurlaritzarako, alegia. Horrela soilik lortuko dugu euskaldunok geure lekua munduan. Eta, horrela, akaso, aberri eguna barik, nazio eguna ospatzen hasiko gara denok, bat eginik.

Euskal Herriak BAI biribila erran beharra du munduaren aurrean, NAZIOA garela erakutsiz.

Lauzpabost urte dira Ibarretxe lehendakariak Baskongadetako herritarroi hitza emango zigula esan zuela. Azkenik, badirudi urtebete barru izango dugula aukera, behingoz, zeozer esateko. Ausardia erakutsi du lehendakariak herri-kontsultarako data ezartzean, txalotu beharreko ausardia, egia esanda.

Esan dezadan hasieratik ni neu ez naizela EAJzalea. Sekula ez diot bozkarik eman alderdi horri, eta, dagiten politika mota ikusita, ez dut uste aurrerantzean ere emango diodanik inoiz. Baina, nik bestelako iritzi politikoa izan arren, aitortu behar dut Ibarretxek poztu egin nauela bere proposamenarekin. Izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoko herritarrok, azken urte luzeetan, nazka-nazka eginda gabiltza bertoko politikariek eskaini diguten maila eskasarekin. Botoa eman diezaiegun baino ez dira gurekin gogoratzen, lau urterik behin, eta horrek sekulako inpotentzia, nagikeria politikoa eta politikariekiko higuina sortzen du, benetan.

Ausardia behar da, alderdikeria mespretxagarria bazter utzita, benetako demokraziara jauzi egiteko. Benetako demokrazia baita herritarrei hitza ematea, galdetzea, entzutea, zerbitzatzea... Maizago eman beharko ligukete aukera hainbat gairen inguruan (AHTaz, esaterako) zer pentsatzen dugun adierazteko. Gatazkatsuak diren auziak gehiengo osoz erabaki behar baitira; hau da, herritar guztiok boto bana izanda auzi horren inguruan. Bestela jokatuta, iruzur galanta, eta gero bortizkeria azaltzen da ondorio gisa. Normala. Herriari entzun nahi ez zaionean (eta Euskal Herrian gehiegitan egin digute ez entzunarena) kale-protestak eta gogaimen politikoa agertzen dira.

Doakiola, bada, nire eskertzea eta zoriontzea lehendakariari. Atea ireki baitu (edo saiatu da, behintzat) herri honetan POLITIKA egin dadin behingoz. Bada sasoia iseka, errespetu falta, demagogia merkea eta horrelako jokabide lotsagarriak albo batera utzi, eta Euskal Herria, euskal herritarrok nahi eta behar dugu herria, eraikitzen hastekoa. Aurrera Ibarretxe jauna, milaka herritar kontsultatuak izateko irrikan gauzkazu eta.

Nekatu samar iritsi naiz gaur etxera. Atzo prestatuta utzi nituen txitxirio batzuk berotu, bazkaldu eta, telebista piztuta, egongelako sofan etzan naiz atseden txiki bat hartu nahian. Ordurako bertan ari ziren ETB2ko kalakariak, jo eta su, Zarauzko ertzain-etxearen kontra goizaldean izan den leherketa dela eta ez dela. Ezer berririk ez. Apartekorik ez ohiko kondena-hitz tipiko topikoetatik haratago.

Atentzioa, ordea, mahaikide guztiek zerabilten lexikoak eman dit. Gurrea abortistak behin eta berriro zioen “¡que la ertzaina coja a los malos, leches!”. “La ertzaina” gora eta “la ertzaina” behera. José Gurreak lehenengo, eta Paloma Zorrilla aboBaDuak eta gainerako gehienek jarraian. Albistea azaletik entzunda baino ez nuenez, ertzain emakumezko baten gainean ari zirela pentsatzeraino ere heldu naiz unetxo batez. Baina, lipar hori igarota, berehala jabetu naiz baskitoek darabilten gaztelania berezia dela, beraiek oso-oso baskoak direla adierazteko duten lengoaia (ez hizkuntza), hainbatek euskañola deritzotena.

Une batez, Iñaki López aurkezleak, Francisco Lópezen herri berekoa denak (Pachi, soziatentzat), nolabait zuzendu nahi izan du, segur aski norbaitek hor noizbait kritika hori berori egin diolako-edo. Orduan, behin baino gehiagotan bota du “la ertzaintza”, “la ertzaintza”, eta halako batean, orain gutxiko beste kasu bat gogora ekarri nahian, zera esan du: “…un simulacro de artefacto situado debajo del coche del ertzaintza…”

Hau da hau entzun beharrekoa! Ez dakit nolatan ez duten lotsarik telebistan horrela berbetan azaltzeko. Nik neuk, horrelako perlak entzunda, nahikoa pairatu ohi dut eta. Horrelakoak, ziur nago, “mis aitas” esan eta “pintxos de tortilla” idazten duten horietakoak dira. “Kaixo, arratsaldeon” esan eta dagoeneko euren baskotasuna beste egunbetez aldarrikatzen duten horietakoak. Baina euskalduntasunik ez agerian, ez baitira euskaldunak, basko hutsak baizik. Batzuetan, hobe lukete isilik egotea, zeren “por la ahoa muere el arraina”. Lotsa.

Nire eguneroko kontsumoa egitean, gutxi edo asko, beti kontuan izan dut euskaraz kontsumitzeko aukera. Apustu garbia egin izan dut normalean euskarazko kontsumoaren alde eta, produktu bertsua (kalitate-prezio harreman oso antzekoa duena, alegia) erostekotan, euskaraz erosi nahiago izan dut, nolabait etxekoaren alde jokatzen dudalakoan.

Euskaldunok tabernazaleak gara betidanik, eta, zurrutak hartzeko orduan ere, nahita aukeratzen ditut nik euskaraz zerbitzatzen didateneko tabernak. Bada, uda honetan zenbait tabernatan sartzeari utzi diot. Edo utzi behar izan diot. Lehendik ere ezagunak nituen tabernok, baina lehen euskaraz zerbitzatzen zidaten, eta orain, ordea, ez. Zerbitzariek ez omen dute nire hitzik ulertzen eta, berehala, gaztelaniaz hasten zaizkit. “Perdone, ¿cómo dice?”, “No le entiendo, lo siento, no sé vasco”… eta horrelakoak entzun behar izan ditut abuztuan barrena. Eta hau ez zait gertatu hiriburuetan edo zonalde erdaldunetako tabernetan, ez horixe; Gipuzkoako kostaldeko hainbat herritan baizik (Deba, Zumaia, Getaria, Zarautz…).

Gauza da inmigrazioa dela-eta, etorkin askotxok tabernetan aurkitzen dutela lanpostua. Eta ez daukat ezer horren kontra; lana oso gauza preziatua izaten baita, batez ere hain egoera kaskarrean datozen etorkinentzat. Baina taberna-jabe gehienek, beraiek euskaldunak izanik, edo taberna inguru euskaldunean daukatelarik, ez dute batere zaintzen zerbitzua zein hizkuntzatan eskaintzen duten. Antza denez, ez diote garrantzirik ematen euskaraz zerbitzatzeari, seguruenik bezero gehienak ez direlako euskaldunak, are gutxiago uda partean.

Fenomeno hau, dena dela, ez da gure kostalde turistikoan bakarrik gertatzen ari, ez eta udaldian bakarrik ere. Gero eta maizago ari gara pairatzen gaztelaniaren ezarpena berezko inguru euskaldunetan, ezarpen sibilinoa eta isila, baina ezarpena azken batean. Euskaldunok gero eta zerbitzu gutxiago ditugu euskaraz, eta, administrazioan euskararen erabilpena aldarrikatzen dugun bitartean, eguneroko txikikerietan euskara galduz doa.

Tira, baten batek prentsa dezake pasatu egin naizela, etorkinen kontra azaldu naizela hitzok idaztean, xenofoboa, edo arrazista hutsa edo ez dakit zer naizela, baina, salaketa txiki bat baino ez da euskal nortasunaren defentsan. On puskak izan gaitezke, baina ez tentel hutsak. Ontasuna ez dadila izan ondasunaren galbide.

Hona hemen Pako Aristik ERABILI.com webgunean orain hilabete batzuk maisuki idatzitako hitzak. Ohi bezala, artikulu honetan ere egia handiak idatzi ditu. Euskaldunok "gure" euskararen gaineko konplexuak astindu beharrean gaude benetan Euskararen Herria, Euskal Herria, maite baldin badugu. Izan ere, euskara bakarra dago: egiten den euskara, norberarena. Lander Landa
2007-03-13 / 07:00 / Pako Aristi Urtuzaga
Epaile bezala ibiltzen naizen literatur sari apurretan azkenerako beti agertzen den esaldia hori da: «Euskara aberatsa darabil». Une honetan, bide batez, poza agertu behar dut Euskadi sarietan epaile izateari uko egin nion uneagatik. Aurrenera itzuliz, euskarazko liburuei egiten zaizkien kritika gehienetan agertzen den esaldia da hori; edo bere ifrentzua: «Euskara pobrea darabil». Edo kaskarra. Edo nagia. Edo ezer ez du aportatzen. Izan ere, euskara aberatsa aipatzen dugunean, zeharka euskara pobrea ere badagoela onartzen ari gara; alegia, euskara pobrean idatzi eta argitaratu diren liburuak badaudela. Ez ote genuke esan behar, euskara pobrearekin ez, baizik eta ideia pobreekin, planteamendu topikoekin edo konpromisoz idatzitako liburuak direla? Iruditzen zait euskarari jartzen diogun arretak estali egiten dituela liburuaren beste dohain batzuk, dohain literarioagoak, nahi baduzue. Hemen, badirudi idazle izateko filologo ere izan behar duzula, euskaltzain oso, birgeria sintaktikoetan maisu eta, ahal bada, Iparraldeko hiztegiaren jabe. Duela gutxi norbaiti irakurri diot hiru idazle miresten dituela: Koldo Izagirre darabilen euskaragatik, Anjel Lertxundi ukitzen dituen gaiengatik, eta Harkaitz Cano gauza originalak egiteko trebeziagatik. Azken esaldia lore bat iruditzen zait; aurreko biak erredukzionismo gaixo bat, hemen bakarrik ematen dena. Nork esango luke bere emaztearengandik begiak gustatzen zaizkiola, lagun onenarengandik umorea eta bere aitarengandik isiltasuna? Niri hirurak gustatzen zaizkit, Izagirre, Lertxundi eta Cano, haien literatura barrura iristen zaidalako. Maitasuna osotasunean ematen da; osorik maite dugu maite duguna; eta literatura ere, osorik maitatzen da, literatura delako, ez hizkuntza baten eredu edo gabezia batzuen ordezkari. Hau gazteleraz ez da gertatzen. Gaztelerazko liburuen kritiketan ez duzu irakurriko Borgesen gaztelania aberatsa denik, edo Vila Matasek ez dakit zer gaztelania klase erabiltzen duen, edota Vazquez Montalbanen gaztelera egokia zela hiriko giro beltzak islatzeko. Euskarari buruz hainbeste hitz egiten dugu, ez dugulako kalean, errealitatean ia inor euskaraz hitz egiten ikusten. Beti euskara maila nabarmentzen ari gara, ez dugulako gizartean kokatua eta txertatua ikusten. Egoera sozio-kulturala nolakoa den zehatz-mehatz jakitea beharrezkoa da, zure lanaren mugak eta lehertze-neurriak jakiten laguntzen dizu, baina egoera hori zein motel aldatzen den jakinda, ez ote genuke kulturgileok pauso bat eman behar aurrera, eta inertzia antzuak gainditzen hasi behingoz? Nire testu bat aberatsa izango da ez euskaragatik; nire adimena aberatsa bada, edo nire sentiberatasuna, edo nire sena, bizitza interpretatzeko modu nobedosoak badakartzat izango da aberatsa. Literaturarik aberatsena hitzen atzean gordetzen den mundua deblauki agertzeko ahalmena eta dohaina daukana da, eta urrunago joanda: hitzen bitartez, aurrean dakusagun mundua beste era batera itxuratzen eta egituratzen asmatzen duena, hori da gerta dakigukeen miraririk sakonena, liluragarriena. Oraindik egin gabe legokeen fetotzat daukagu euskara, eta hizkuntzaz hainbeste kezkatzeak oso estilo antiliterarioa sortzen du sarritan. Estilo artifiziala, gozatu gabea, irakurle zahar asko galtzera (edo ez eskuratzera) eraman gaituena, eta gazte asko uxatzera. Literatura onak berekin ditu osagarri batzuk, emozioa, intentsitatea, ikuspegien iraulketa... Horiek dastatzeko buru-belarri sartua egon behar duzu testuan, hizkuntzaz ohartu ere egin gabe. Paradoxa hori bizi behar da bete-betean: testuak eraman zaitu, baina testuaz ahazten ez bazara ez duzu leku eder hori dastatuko. Eta idazleok, irakurleari bidaia hori eskaintzeko gauza ez bagara, ez dugu idazle izenik mereziko. Lan egin behar dugu hizkuntzarekin, azkenik hizkuntza hori irakurlearentzat desagertzera iristeraino. Literatura hutsa gera dadila irakurketaren ondoren, pasio hutsa, bizitza, azken batean. Euskaldunok «Liburu ederra da!» esaten dugunean, «hizkuntza aberatsa darabil» esan ordez, euskara salbatua egongo da. Eta literatura ere bai. (PAKO ARISTI URTUZAGA kazetaria eta idazlea da)

Gallartakoak perla polita utzi digu oraingoan. Ez omen du euskaraz erantzun nahi izan lehengo eguneko prentsaurrekoan. Agerian utzi du euskarak ez duela ezelako baliorik beretzat, euskarak ez baitio dirurik ematen; balio sentimentalik ere ez, nonbait. Eta, antza denez, Ingalaterran, Valentzian edo Bilbon futbolari izateak berdin dio, trukean dirutza kobratuz gero, noski.

Badirudi ahaztu egin duela Athletici esker izan duela Euskal Herritik kanpo ere jokatzeko aukera, eta Athleticek atxikimendu berezia duela (edo beharko lukeela) Euskal Herriarekin oro har, eta Bizkaiarekin bereziki. Hau da, Athleticek euskararekiko ardura izan behar du, teorian behintzat, Athletic-zale asko eta asko euskaldunak baitira, eta, duen kirol-filosofiarekin, hemengo jokalariez baliatzen baita nagusiki. Baina Athleticek ez du, ez oraindik bederen, ezertxo ere esan afera honetaz. Beharbada Athleticentzat ere euskarak ez duelako ezertariko garrantzirik, jendaurreko irudikerietarako baino ez zaiolako interesatzen euskara, hainbat erakundek eta enpresak egiten duen bezala. Auskalo.

Dena dela, zerak harritzen nau gehien: zenbateraino leundu egin duten Del Hornoren ofentsa hau, inolako garrantzirik ez balu bezala. Euskara bazter utzi eta euskaldunoi iseka egitea, atzera ere, merke ateratzen da gurean. Euskaldunok, berriro ere, bigarren mailako herritarrak gara eta, oraingoan, gainera, “lehen mailako” jokalari batek esanda dakigu. Bada, jakin dezatela, jakin dezala munduak, ni neu (futboltzalea ez naizen arren) eta nilako beste hainbat euskaldun mindu egin gaituela zorioneko Asierrek bere erantzun zakar horrekin.

Pentsa dezagun, lipar batez bada ere, zer-nolakoak entzun beharko genituzkeen baldin eta alderantzizko kontua izan balitz. Hots, eliteko kirolari batek zera adieraziko balu: “Galderak erdaraz egin ditzakezue, nahi izanez gero, baina erantzunak euskaraz emango ditut”. Ez dut irudikatu ere egin nahi, Estatuko nahiz bertoko hedabideetan, zelako hautsak harrotuko liratekeen horren harira. Abertzale erradikala, xenofoboa, separatista eta ez dakit zer gehiago entzun beharko lukeen kirolari gizajoak halako atrebentzia izateagatik, eta, jakina, bere kirol-karrera  bukatutzat eman behar, hori ziur.

Bada, bizkaitarra naizelarik, eta futbola oso gogoko ez dudan arren, betidanik nolabaiteko errespetua eta atxikimendua izan diot Athletici, garai batean bertako jokalariekin soilik jokatzeagatik Realari ere baniona. Baina, zale euskaldunen alde agertu barik, isiltasun koldarrean ezkutatzen segitzen duen bitartean, errespetu hori higuin, eta atxikimendua mespretxu bilakatuko ez ote zaizkidan pentsatzen hasita nago. Asier Del Horno ez baita euskalduna; euskaldunak, euskaraz jakiteaz gain, berori maitatzen eta erabiltzen ere badakiela erakutsi behar du eta.