G&G

Aran ta muño gañez

Aralar aundia,

euskotarren zaindari

Mikelen mendia:

koskak elur-dirdaiek

bil ta, dirudia

amets eder mamitu

ortzian geldia.

 Xabier Agirre, Lizardi: Biotz-begietan

“Izotz-ondoko eguzki”

Izotzak estali zun

gure Euskalerria;

mintzo ozenak zabaldu

berbizkun-berria.

Itzal-zokondoetan

lore, izotz-bitxia;

baña gañetaz ari

yauntzen eguzkia.

 Xabier Agirre, Lizardi: Biotz-begietan

“Izotz-ondoko eguzki”

Sagasti solla lotan,

abar makur nâspil;

zelaiek, orbelpean,

ametsetan Orril;

txori gaxoei aztu

gau latzaren urbil;

aizeñoa lillurak

otxanduta dabil.

Xabier Agirre, Lizardi: Biotz-begietan

“Izotz-ondoko eguzki”

Aranak mailka daude

gorantza yarriak;

guzien ondarrean

laño urdin, begiak;

izotz-arnasa, agian,

baititu iguzkiak

zernai tauparazteko

men zoragarriak.

Xabier Agirre, Lizardi

Biotz-begietan, “Izotz-ondoko eguzki”

Gizarte-sareak dira dure munduaren berrikuntza garrantzitsuenetariko bat: harremanetarako, lanerako, aisiarako edo prestakuntzarako, gure bizitzetan zeharo sartu dira.

Baina, zeintzuk dira gizarte-sareak?

Hona hemen gaur eguneko gizarte-sare eta -tresnen mapa, Overdrive Interactive enpresari esker:

Ni, gregario bat naiz, gregario bat izan naiz beti.

Badakizue, txirrindularitzan zeri esaten zaion gregario: taldeko kide apal eta langilea, liderrarentzako eta taldearentzako etengabe ibili ohi den horietakoa.

Gregarioak taldearen estrategiak gauzatzeko ezinbestekoak dira, liderren garaipenei behar-beharrezko ekarpena egiten diete, beti gora eta behera: “hoa liderraren aurretik, haizea kentzeko”, “eskapa hadi, kontrarioa hiri jarraitzen nekatu dadin”, “eutsiok beste taldeko horri, ez utzi joaten”, “eramaiok botila hau aurrean dihoan liderrari” edota “hoa atzera eta karreatu ezak liderra aurrealdera”. Horra hor gregarioen eginkizunetako batzuk. Beti inorentzat lanean, lehertu beharrean, inoiz podiumuk ikusi ere gabe. Beno, inoiz edo behin etapa bat irabazteko enkargua edota baimena lortuz gero, loria behatz-puntekin ikutzeko aukera ere bai...

Lehen, teknologia-aroa baino lehen, neketsuagoa zen gregarioen lana. Mezuak hara eta hona eramatea ere gregarioei zegokien: “hoa pelotoi-burura eta esaiok liderrari hurrengo mendatea jaistean atakatzeko”, “hoa bueltan zuzendariaren automobileraino eta esaiok liderra ondoezik dagoela”, beti gora eta behera, lasterketa nola zihoan apenas erreparatu gabe.

Liderrarekin ongi konpondu ala harroputz halaena ezin ikusi, hari laguntzen, haren ahulaldiak estaltzen eta haren anbizioak laguntzen egun santu guztian, urte osoan, profesionaletako bizialdi osoan.

Gregario izateko zer behar da?, zeintzuk dira gregarioaren ezaugarriak?

Lehenik eta behin, puntako txirrindularia ez izatea, noski; liderra izateko doai edo anbiziorik ez izatea, noski. Liderretarako balio ez baduzu eta txirrindularitzan profesional izan nahi baduzu, gregario izan beharko!

Bigarrenik, txirrindularitzan profesionaltasun minimo bat izatea: sufritzen jakitea, lehertu arte lan egiteko prest egotea, igotzen, lauean nahiz erlojuz kontza gutxieneko maila ematea, eta, jakina, zeure burua zaintzeko eta forma egokian egoteko ardura.

Hirugarrenik, apaltasuna. Gregario hastea erraza da: afizionatuetan nabarmendu ondoren, profesionaletara igaro eta talde batek kontratatzen zaituenean , argi dago talde-lana eskatuko zaizula (fenomeno bat ez bazara, behintzat). Baina tenporadak joan, tenporadak etorri, gregario jarraitzen duzunean, onartu beharra daukazu.

Gregario ona izaten ikasi behar duzu orduan, konfiantzazkoa, saiatua, argia eta langilea. Hots, taldearen “sostengua eta habia”, Profesionaltasuna garatu eta teknikoki hobea bilakatu. Horrela beteko duzu zure lekua taldean... eta munduan.

Gregarioa izatea gogorra da, ikusten duzuen bezala, neketsua eta esker gaiztokoa, apala eta behar-beharrezkoa, eta ni horretara dedikatu naiz, horretan eman dut nire bizitzako parterik handiena. Bizikleta gainean? Ez horixe! Politikan.

Zer da politikan gregarioa izatea? Txirrindularitzan bezalaxe, laguntzea. Aterrik gabeko lanean, taldearen arrakasta bilatzea, besteren garaipenak zerbitzatzea, talde-lanean aritzea. Txirrindularitzan bezala, liderraren aitzindaritza garrantzitsua baldin bada, eta jarraitzaileen sostengua behar-beharrezkoa, gregarioen lana ezinbestekoa da.

Txirrindularitzan bezala, politikagintzan ere gregarioak langilea, teknikoki prestatua eta leiala izan behar du. Edo saiatu, behintzat.

Idazki sorta honetan gregarioon gorabeherak azaltzen saiatuko naiz; gregarioaren eta liderraren arteko harremana, talde bereko eta beste taldeetako gregarioekikoak, zuzendari teknikoarekin eta jarraitzaileekin sortzen diren ika-mikak, eta abar. Argigarria izango dela uste dut.

Krisiatik crash-era igaro da munduko ekonomia, ekonomia globala.
Ia ez gara oroitzen lehen porrotez (Fredi Mac eta Fanni Mae), susmoak, zurrumurruak eta, azkenik, porrotak gero eta abiadura handiagoan jakiten genituen-eta. Lizardi poetak liokeenez, Bakan-bakanka, leenen ... Sarri-sarri, gero.
Diagnosiari buruz ados daude aditu gehienak: arrisku biziko Aktiboekingo espekulazioak bankuen balantzeak usteldu ditu eta, ondorioz, bankuen artean konfiantza-ezak dirua, likidezia, desagertarazi du.
Horretara etorri dira estatuen esku-harteak: alde batetik, jendearen konfiantzari eusteko, gordailuak bermatuz eta, bestetik, arriskuko (honezkero, arriskuko baino gehiago baliogabeko) aktiboak erosteko eta, ondorioz, merkatu finantziarioen fidagarritasuna berreskuratzeko.
Krisiaren jatorria, bistan da, Estatu Batuetan dago. Hedatu, baina, mundu osora hedatu da. Eta amaitu, noiz eta nola amaituko den ez da erraz antzematen.
Ondorio batzuk, ordea, aurreikusi daitezke:
- Errazena: dirua burtsan zuen jendea (akziotan, bonotan, funtsetan, eta abar) pobreago da gaur eta, txarrena, pobreago dateke zurrunbilo hau amaitzean.
- Mingarriena: krisia iritsi da kontsumora (beldurra bidelagun) eta, ondorioz, ekonomiaren alor guztiak hasi dira edo laster hasiko dira lan-eskasia sufritzen eta langileak kaleratzen. Automobil-industria hasi da, ondorioz makina-erreminta ere bai; etxetresnen sektorearena gehiago dago lotuta Espainiako merkatuaren berezitasun batekin: etxegintzaren burbuila puztua lehertzearekin, alegia.
- Iraunkorrena: krisialdi honek mundu-mailako ekonomiaren banaketari eragingo dio, aurrekoek eragin zioten bezala: sektore osoak aldatuko dira zonalde batetik bestera eta faktore desberdinen (energiaren, diruaren, lehengaien edo eskulanaren) prezio erlatiboen aldaketek  herrialde batzuen garrantzia indartuko du edota apalduko.
- Estatu Batuen nagusitzak izugarrizko kolpea hartu du. Munduko indar militarrik handiena izanda ere, Estatu Batuen ekonomia ahuldu egin da eta munduko gainerako ekonomien mendekoago bihurtu da. Horrela, atzerriko diru-funtsak (dirua ugari duten petrodolareen funtsak edota funts txinatarrak) etorri dira ekonomia amerikarra salbatzera edo, bestela esanda, erostera.
Guzti honen ondorioz, gaur egun pentsa daiteke dolar estatubatuarrari ez zaiola asko gelditzen merkatu globaleko ordainketa-diru izaten jarraitzeko.
- Azkenik, gehiegitan irakurri den tentelkeria bat: kapitalismo liberalaren amaieraren aurrean gaudela. Lehenik eta behin, egunotan iragartzen ari diren interbentzioak unean-unekoak dira, koiunturalak, eta ez egiturazkoak. Inork ez du uste Estatu Batuetako gobernuaren esku jarraituko dutenik banku eta finantza-erakunde horiek krisialdia amaitu eta gero. Bigarrenik, kapitalismo liberala, anarkokapitalismoa ezik, bateragarri delako estatuaren esku-hartzearekin, ez bakarrik Europan (eredu sozialdemokratikoa, baina baita Frantziako gaullista, adibidez), baita Estatu Batuetan ere (F. Rooswelt-en New Deal, adibidez)
Argi dago, nolanahi ere, datozen urteotako ekonomia zainduagoa, arautuagoa izango dela, interes-tasak altuagoak izango direla eta dirua garestiagoa izango dela; lanik eza areagotu egingo dela eta kontsumoa gutxituko. Garai ilunak datozkigu!
Berri ona korbata eta ezpain-kolore saltzaileentzako. Hurrengo batean azalduko dizuet zergatik.

Euskara askatasunean dokumentua aurkeztu berri du Patxi Lopez, euskal sozialisten idazkari nagusi eta lehendakaritarako hautagaiak.
Aurkezpena Donostian izan da, urriaren 2an, euskalgintzako hainbat aurpegi ezagunen aurrean, eta, bestalde,  hedabideek leku handia eskaini diote beren orrialde eta emanaldietan.

Bi jarrera nabarmendu dira Euskal Herrian sozialisten eta haien buruzagiaren ekimenaren aurrean: batzuk, euskararekiko sozialistek izan duten jarrera urrundu eta uzkurra, baita ezkorra ere, inoiz,  gogoratuz, urrats berri eta berritzaile bezala txalotu dute; ildo honetakoak izan dira, nagusiki, euskalgintzako erakunde eta elkarteetako ordezkarien hitzak: Kontseilua, Euskaltzaindia, Jakin eta abar.
Beste batzuk, ordea, hauteskunde-aurreko itxurakeria somatu diote ekimenari; alderdi abertzaleek, besteak beste, sozialisten praktiko eta oraingo hitz goxoen arteko jauzia azpimarratu dute Patxi Lopezen eta haren alderdikideen sinisgarritasuna ukatzeko.
Nire aburuz, ekimenaren elektoralismoa ukatu gabe (nola ukatu, gainera, hain nabarmena dena) sozialistek urrats hau eman izana egoki baloratu behar da: Patxi Lopezen aholkulariek, azkenean, euskarari buruzko mintzaira, diskurtso berri baten beharra ikusi dute, Euskal Herrian nagusi, hegemoniko izan nahi duen alderdiak euskararekiko erabat arrotz eta urrun gelditu ezin duen konstatazioa.
Eta hori euskal munduaren garaipen bat dela iruditzen zait, euskararen pisuaren ondorio eta euskaltzaletasunaren indarraren erakusgarri..
Hori guzti hori, noski, dokumentua bera aztert aurretik. Dokumentuak baditu, nire ustez, zenbait koska eta zenbait kezka.
Alderdi sozialista ez da gauza izan bere anima erdalzalea gainditzeko, bada oraindik, aukeratutako hitzetan, erabilitako esamolde batzuetan, halako beldur bat urrunegi joateko.
Proposatutako puntu batzuk zearo arrazoizkoak dira: euskalgintzarentzako diru-izendapenak ez gutxitzeko konpromisoa, edota Euskal Telebista aldatzekoa. Hala ere, euskalgintzarentzako "izozte" hori lasaigarri gertatu izanak erakusten du zein susmagarri ziren (eta diren oraindik) sozialistak euskara kontuetan. Begira, bestela, zer nolako laguntzak ematen dituzten euskararentzako Barakaldo, Sestao edota Santurtziko udalek. ETBrena, berdin: euskarazko katea eskandalo bat dela argi dago (adibidez, albistegietako lerro informatiboa (?) jasanezina da), baina Lopezek ez digu argitu zer aldatu nahi duen ETBn. Kate elebiduna egingo du?
Beste proposamen batzuk erabat anbiguoak dita. Zer esan nahi du, bestela "enplegu publikorako sarbideak euskal gizartearen izaera anitz eta elebiduna islatu behar duela"? Nire ustez, gizartearen izaera elebiduna islatzeak enplegatu publikoak elebidunak izan beharra ekarriko luke. Beldur naiz, hala ere, Lopezek funtzio publikoan euskaldunak eta erdaldunak sartu behar dutela esan nahi izatea. Hnezkera euskaldunak gutxiengo izango ez balira bezala administrazioan!
Beste perla bat irakaskuntzarena da: Zer arraio esan nahi du "euskaraz ez dakiten horiek uxatzeke edo eta nahitaez ikastera behartu gabe"? Irakaskuntzan euskara ikastea ez dela derrigorrezko izango? Euskara eskola-orduetatik kanpo eta era boluntarioan ikasi ahal izango dela?
Esaldi honek laburbiltzen du, nire ustez, ongien, Patxi Lopezen pentsamoldea euskararekiko: "Euskal Autonomia Erkidegoan bi hizkuntza mintzatzen dira, komuna horietako bat bakarrik den arren. Biak ere hartu behar dira erakunde publikoek babestu eta sustatu beharreko ondare sozial eta kultural gisa." Eta gero: "Erakunde publikoek hizkuntza-arloan bultzatu beharreko ekintzak ez du bakar-bakarrik euskal gizartearen zati baten irizpideetan oinarritu behar..." Eta, noski, "oinarri identitario edo historizistarik gabe"!
Bukatzeko, Patxi Lopezek eta euskal sozialistek urrats bat eman dute euskarara hurbiltzeko. Txalotzekoa da, itxurak egiteko baino egin ez balute erem beti izango delako euskararen mesedetan. Baina ematen duten euskal hizkuntza-politikaren irudiak karikaturizazio maila altuegia du. Horren erakusgarri da, izan ere, Hizkuntza Politikako Sailburuordetzak bultzatuta Euskararen Aholku Batzordeko talde batek aurrera daraman "XXI. mende hasierako hizkuntza politikaren oinarriak" izeneko eztabaida. Horren Oinarrizko Txostena irakurtzea nahikoa da ikusteko esaldi solteak eta "doinua" gora behera, badirela ukupen-puntuak, posible dela elkarrizketa eta eztabaida eta euskararen alorrean ongi etorriak direla herritar eta sektore guztiak.
Orain, guztion artean, nor nere sentsibilitatetik, politikak adostea falta da. Itxaropenerako motiborik badago.