Guk Durango Euskalduna!

GUK INDEPENDENTZIA!

GUK DURANGO EUSKALDUNA!

Gaur Durangoko Ezker Abertzaleak herritarrei aurkeztu nahi die euskararen ordenantza zirriborroa. Guztion ekarpena beharrezkoa da gure herriaren jatorrizko hizkuntza herriko hizkuntza bihurtzeko.

Euskal Herriaren berezko hizkuntza euskara da eta, ondorioz, baita Durangoko jatorrizko hizkuntza bakarra ere. Urte luzetan, ordea, euskara baztertua, ukatua eta zigortua egon da eta horren ondorio da egun bizi dugun egoera. Euskal Herritarrak eta Durangarrak ezin gara euskararen herrian gure hizkuntzan bizi.

Horren adibide argia dugu Durangoko Udala, herritarrengandik gertuen dagoen administrazioa izanik ere, udalean eta herrian euskararen normalkuntza ez da inondik ere egungo hizkuntza politikaren helburu.

Guk, Durangoko Udaleko zinegotzi garen neurrian, udal horrek euskarari eta euskaldunoi ematen digun tratamendua salatu nahi dugu. Pasaden legegintzaldiko dokumentu guztiak aztertu ondoren, euskara hutsean sortutako dokumentazioa %10 ingurukoa izan zen, gainerakoa gaztelera hutsean egin zen. Gainera, itzulpenak sarritan berandu jaso eta zinegotzi horiek beren lana gazteleraz egitera behartzen zituzten. Ez da hori aldatzeko neurririk hartu eta egun guri ere gauza bera gertatzen zaigu, gure jarduna gazteleraz egin behar dugu.

Udalak dituen sail guztietatik bakarrak funtzionatzen du euskaraz, Udal Euskaltegiak, noski; beste guztietan gazteleraz lan egiten dugu, dokumentuak gazteleraz jasotzen ditugu eta batzordeetako hizkuntza gaztelera da (euskara batzordean ezik, herriko euskalgintzako eragileak baitaude bertan). Argi dago, batzorde batean euskaraz ez dakien norbait baldin badago, eta guk guztiok gazteleraz badakigunez, berarekiko errespetuagatik gazteleraz egiten dugu guztiok. Baina non dago euskaldunokiko errespetua? Noizko bizi ahal izango gara euskaldunak gure herrian euskaraz? Udalari dagokio egoera horiei irtenbidea bilatzea.

Larriena, ordea, ez da hori. Orain arte azaldutakoa errealitatea da, egunez egun guk bizi duguna. Euskara Durangon 25 urtez “ofiziala” izendatua badago ere, hori da gure hizkuntza eskubideekiko duten errespetua. Baina aurrera begira ere, ez dago egoera hori aldatzeko proposamen seriorik, eta hori da larria, hori da guk inondik ere onartzen ez duguna.

2007ko udal hauteskundeetan programa zehatza jarri genuen mahai gainean. Durangon euskarak bizi duen egoera aldatzeko ezinbesteko neurriak aurkeztu genituen. Ia urte bete pasa den honetan, udal programa hori oinarri hartuta lanean aritu gara eta, hain zuzen, hori da gaur durangarrei azaldu nahi dizueguna. Euskararen ordenantzen beharra jarri genuen mahai gainean, asko eta askori euskararen ordenantzak zer diren azaldu behar izan dizkiogu, beste batzuei ordenantza horiek zer aldaketa suposa dezaketen azaldu diegu eta besteei gure bide-lagun izateko gonbita luzatu diegu.

Euskararen normalkuntzaren bidean ezinbesteko tresna da euskararen ordenantza. Udalak badu eskumen nahikoa herrian normalkuntzaren bidean urrats eraginkor eta atzeraezinak emateko, gainera, udalak apustu eta lan horretan herritarrentzako eredu izan behar du.

Horregatik uste dugu udal honetako hizkuntza politika aldatu egin behar dela eta aldaketa horren norabidea definitu eta arautuko duen euskararen ordenantza behar beharrezkoa dugula.

Gaur 2008ko apirilaren 2an azaltzen dugun ordenantza hau ez da Durangoko herriak behar duena. Zergatik? Oraindik osatu beharra dagoelako, guztion ekarpena behar duelako. Azken finean, ordenantza Durangoko udalean indarrean jarriko da baina guztioi eragingo digu, izan ere euskara sustatu eta normalizatzea ez al da guztion konpromisoa? Durangon euskaraz bizitzea ez al da guztion helburua? Horregatik diogu hau ez dela ordenantza proposamen itxia. Orain herritarren eta eragileen garaia da, zuen iritziak eta ekarpenak, zuen esparruetan egon daitezkeen hutsuneak edota zuen kexak jasoz, ordenantza hauek Durangoko herritarren proposamena bihurtu nahi dugu. Herriaren euskararen ordenantzak behar ditugu gure udalean.

Badaude, ordea, euskararen normalkuntzari estuki loturik Euskararen Ordenantza zirriborro honetan jaso ditugun gutxieneko batzuk:

1. Durangon euskara ofiziala aitortu behar da. Euskara Euskal Herriko eta Durangoko berezko eta jatorrizko hizkuntza da, beraz ezinbestekoa da dagokion estatus ofiziala herrian bertan aitortzea.

2. Euskarari lehentasunezko trataera eman behar zaio. Urte luzez jasandako zapalketa, bazterketa eta ukazioak euskalduntzearen aldeko politika behar izatera eraman gaitu.

3. Euskararen normalkuntza helburu, bai kanpo zain barne funtzionamentuari dagokionez. Udalak normalkuntzarako plan eraginkor eta erreala behar du eta, batez ere, beteko den plana behar du.

4. Herritarren hizkuntza eskubideak oinarri. Herritarrei dagozkien eskubideak onartu eta errespetatu behar zaizkie.

5. Barne funtzionamenduan erabilera, ezagutza, harremanak, kontratazioak, dokumentu sorkuntza... arautu behar dira. Kanpo mailan, euskara sustatu eta euskalduntze prozesua azkartu, euskaraz ikasteko eskubidea bermatu edota errotuzalio ezberdinak arautu behar ditu ordenantza honek.

Beraz, herritar eta euskaltzale guztiei dei egiten diegu euskararen ordenantza hauek eskuratu eta beraien iritzi edota ekarpena eman dezatela. Guk lehen harria jarri dugu, baina orain zuon garaia da, herritar guztiona. Horretarako, bide ezberdinak eskaintzen ditugu,

batetik posta elektronikoa:

durangoeuskaldundu@euskalerria.org

eta bestetik, infomazioa irakurri, galderak egin edota iritzia emateko baliogarri den bloga:

www.blogak.com/gukdurangoeuskalduna

DURANGOKO Udalean eta Udalerrian Euskararen Erabilera Sustatu eta Normalizatzeko Arauak ematen dituen UDAL ARAUDIA  *

SARRERA

Durangoko Udalean eta Udalerrian euskara sustatu eta normalizaziorako bidean jar dadin, hau da, udalaren atal guztietan eta jendarte bizitzan normaltasunez erabil dadin osatu eta onartu da UDAL ARAUDI hau.

Euskara, Euskal Herriko berezko hizkuntza izateaz gain, Euskal Herri osoaren eta gizadi osoaren ondarea da. Horregatik, herritar guztien elementu integratzaile izan behar da, eta durangar guztientzat hala izan dadin saiatuko da udala. Hau da, euskara Durangoko Udalean eta udalerrian normaltasunez erabiliko den egiazko komunikazio hizkuntza izan dadin neurri egokiak hartuko ditu.

Euskararen Erabilera Sustatu eta Normalizatzeko Udal Araudi hau Durangoko udalerria hizkuntza-normalizaziorantz bideratzeko neurri eta arauen bilduma da. Ordenantza honen hizkuntza-filosofia, soziolinguistikan hizkuntza premiatsuenaren alde aurrera egiten duen elebitasuna deitu da, hots, euskara soilik erabil litekeenean euskara soilik erabiltzekoa eta euskara eta gaztelania, biak erabiltzerakoan, euskara lehentasunez erabiltzekoa.

Euskara, Euskal Herriaren jatorrizko hizkuntza dena Euskal Herriko Autonomia Estatutuaren arabera hizkuntza ofiziala da, eta herritar guztiek dute euskara ezagutu nahiz erabiltzeko eskubidea. Beraz, autonomia erkidegoko erakunde komunei dagokie euskararen erabilera bermatu eta arautzea, baita beraren ezaguera ziurtatzeko behar diren neurri eta bitartekoak erabaki eta arautzea ere.

Administrazio bakoitzari dagokio arau eta xedapen orokorrak, bakoitzak bere jarduera-eremuan aplikatzea, eta aplikazio horretarako arauak eman eta bitartekoak baliaraztea. Beraz, ordenantza hauen helburua, indarrean dauden xedapen orokorrak Durangoko Udalaren jarduera-eremuan hezurmami eta aplika daitezen arauak eman eta betearaztea da.

Lege ezberdinek eta hizkuntza eskubideen gutun unibertsalak jasotakoa oinarri harturik, herritar guztiok dugu gure hizkuntzan bizitzeko eskubidea. Gainera, eskubide horren bermearen gauzapena administrazio guztiei dagokie eta, kasu honetan, udalak neurri eta arau zehatzak jarriko ditu indarrean udal araudi honen bidez hori horrela izan dadin.

Hizkuntza dela-eta inork bereizkeriarik jasan ez dezan, lege orokorrek Euskadiko Autonomia Erkidegoko herri-aginteei esleitzen diete, haien eskumenen esparruan, bai hizkuntza ofizial bien erabilera bermatu eta arautzeko eskumena, bai eta jakintza eta normalizazioa bizkortzeko neurriak ezartzeko ahalmena ere.

Beraz, Durangoko Udalak bere gain hartzen du erantzukizun hori eta, era berean, euskararen normalizazioaren erantzukizuna udal-batzorde guztien artean banatzen da, Euskara-batzordea gidari eta eragile nagusi izanik. Horiek horrela, udalaren jokaerak garai honetan ez du izan behar euskarari nola edo hala eustekoa bakarrik. Alderantziz, euskararen erabileran eredu eta bultzatzaile izan behar du, azken urte eta mendeetan gure hizkuntzaren kaltetan izan den jokabidearen konponbide gisara. Horregatik, euskarari laguntzarik eta bultzadarik eman gura badio, bere burua euskalduntzea eta jendarte bizitzan euskararen ezagutza eta erabilera sustatzea eta laguntzea izan behar dute jokaeraren ardatzak, euskara alor eta eremu guztietara heda dadin. Hortaz, udalaren barne- funtzionamenduan nahiz udalaren eta herritarren arteko harremanetan, hala nola udalerriko jendarte bizitzan euskararen erabilera normalizatzeko udalak izango duen jardunerako arau-esparrua definitu da ordenantza honen eskutik, eta honekin guztiarekin, aurrera egiten lagunduko digun euskararen inguruko azpiegitura lortzea da xede.

Laburbilduz, indarreko legeria oinarri harturik, Durangoko Udalak, herritarren hizkuntz eskubideak bermatu eta euskararen normalizazioa lortzeko beharrezko urratsak finkatu ditu Udal Araudi honetan. Beraz, ontzat hartzen du Euskararen Erabilera Sustatu eta Normalizatzeko Araudi hau indarrean jartzea, bertan jasotzen baitira udalak barne jardunbidean, herritarrekiko eta beste instituzio edo erakunde ofizialekiko harremanetan eta gizarte-bizitzan euskararen erabilera suspertzeko eta normalizatzeko bete beharreko arauak.

* Ordenantza osorik irakurri nahi baduzu, zure iritzia eman nahi baduzu, ekarpenik egin nahi baduzu edo galderaren bat badaukazu, bidali mezua: durangoeuskaldundu@euskalerria.org

Euskararen ordenantzak ezinbestean jaso behar dituenak:

1. Durangon euskara ofiziala aitortu behar da. Euskara Euskal Herriko eta Durangoko berezko eta jatorrizko hizkuntza da, beraz ezinbestekoa da dagokion estatus ofiziala herrian bertan aitortzea.

2. Euskarari lehentasunezko trataera eman behar zaio. Urte luzez jasandako zapalketa, bazterketa eta ukazioak euskalduntzearen aldeko politika behar izatera eraman gaitu.

3. Euskararen normalkuntza helburu, bai kanpo zain barne futzionamenduari dagokionez. Udalak normalkuntzarako plan eraginkor eta erreala behar du eta, batez ere, beteko den plana behar du.

4. Herritarren hizkuntza eskubideak oinarri. Herritarrei dagozkien eskubideak onartu eta errespetatu behar zaizkie.

5. Barne funtzionamenduan erabilera, ezagutza, harremanak, kontratazioak, dokumentu sorkuntza... arautu behar dira. Kanpo mailan, euskara sustatu eta euskalduntze prozesua azkartu, euskaraz ikasteko eskubidea bermatu edota errotuzalio ezberdinak arautu behar ditu ordenantza honek.