Berandu nator, betiko legez, berandu heldu naiz. Ez naiz iritsi, ez naiz ailegatu. Ez naiz iritsiko Gotzon, gaur ere ez naiz ailegatuko. Esan zidaten bisitan joateko, ez nintzen iritsi, eta geratu naiz zure azkena barik. Zure akuiluagatik izan ez balitz irakurtzeke geratuko nintzatekeen Loramendi batek esango zukeen bezala, aldia inoiz ez baita geldirik. Ez nintzen heldu, ez nentorren, eta joan zara, eta ez ahotik eskura, aho bete hortz eta esku hutsik lotu garen arren, zeu beti izanda hain esku zabal eta mihi zorrotz bezain artezeko aho beldur gabekoa.

Torrealdai makurtu zutenean poliziakoen autoan sartzeko, Atxagak esan zuen garai baten bukaera zitzaiola, niri berriz zure joanak esan dit hemendik aurrera umezurtza naizela, galdu dut horma orain erreka jota dudala, eta trokatik aterako naizenentz ez daikadalaka nabilelarik.

Esaten du Javier Ortizek, zorroztasun osoz esan ere, ezin dela norbaiten panegirikoa idatzi norbere buruaz jardunez. Eta arrazoirik ere ez zaio falta, alde batera; baina, bestera, ez dut uste hori egiteko gauza garenik gizakumeok eta, bestera, segurutik zure egindakoez baino apalago izanagatik, baina asko gora mintzo zitzaizun Kalzakorta, ordu-orduan, badakizu, zure ikaslerik miretsiena bera. Kalzak gora ez ezik, agortzeraino guztiak aipatu baitzituen, berba labur labioez, esan eta erasan zituen guztiak. Kaltzak ez dakiena beste hauxe da, goia jotzeraino goresten zenuela geu gure guztion begien aurrean, Azkueren Morfologia buruz ei zekien ikasle eredugarri hura. Guk, nik, eredu hori genuen, zeuk gure begiak hara zuzendurik, eta zorrotz dendatu naiz neure buruaz, zorrotzegi azkenean, ahantzi baitut zure humanitatea, zure gizalege eta bideak, azkenean bizipoza gezaldu, eta talka eginda, behea jota geratzeko. Beste ikasle zuhur eta begi zoliagokoak izan dituzu, zeure zorionerako: behinola ikusi nuen bat, zure hiletaren buruan.

Gotzon, negar batean nabil, eta ez zure faltagatik (hori ere badudan arren); baina zuk ondo biribil eta, areago, pozarren asko, eginak zenituen zeure bideak oro, ederto batean alajaina, nire begirakune motzari dagokionez, behintzat.

Ez, zintzo esate aldera, neugatik nabil argi errainuak anpulupeetan begietara ekarri ezinik, neugatik argizagi eskean, gaur argia itzal egin baitzait.

Ez dizut idazten ez “nere bordatxotik”, ez “nire butakatxotik”; modernotasunagatik ez naiz borrokatuko, horiek garai bateko hitz aspertuak baizik ez baitira, ogi etorria eta zutik irauteko indar iturria baitira asko baino gehiago; ez, idazten dizut, Gotzon, nagoen apartadero honetatik baino, nabar okerreko bidetik, saihetsetik. Kolpea ziur ordez huts emanik, nagoen lekutik, bizitza oso bat konplitu denari bekaitz liokeen bezala. Eta joan baino arinago, itaundu gura nizun ea inoiz baretuko ote zitzaizkidan barrenak... baina ez dut zure bizipozetik egundo ere gehigo erantzunik jasoko.

Eta banago, ostera ere, nitaz jarduten, ez baitakit bestek esan dutenaz haragokorik, asagokorik... edo bai? Bai, neuretzako oroigarri da, ez du lar balio, baina, halatabe, hara:

Azken eguna zen, ekaina, uda aurretik genituen azterketetan, azkena zeurea. Ziztu bizian igaro dira gure oroimenetik “Solferinoko Itsua” bezalakoak kitarraz zeuk eskolan jota, batzuek nahiago zuketen “literatura” eskola handiguren lekuan; eta Lauaxeta datorkigu mintzo harira. Zati batera, altxa ditut begiak, orduan euskal filologian geunden 120 ikasleetatik neu azkenengokoa; bukatu dute, kanpotik dator oporren aurreko zurrumurrua, nik berriz orduantxe maila fonikoa burutu berritan, oraindik geratzen zait harrez gero Mediterraneoko gurutzeetan ehizan nabilen metafora alderdia, ez dakit zer dudan baina gaixo nago, esan nahi dizkizut gauzak, baietz eta ezetz, ez natorrela bat baina arrazoia duzula, Gandiagak esango zukeen bezala, eta nik zeure aginduari eutsita, gura izan beste luza gintezkeela, altxa ditut begiak zugana beldurrez, baina halaxe diostazu: “lasai Koldo, jarraitu lasai, egina duzu azterketa aspaldi, baina lasaitu barrenak, aurrera, beti aurrera Koldo”. Eskerrik asko Gotzon, orain ere ikasi dut, eta halaxe egingo dut.

Koldo J. Garai (Gotzonen ikasle ohia)

sudur punta minduta jakonat

sudur puntu beste barik

ez jakonat beste inon minik

sudur punta baino ez jonat asmaten

bestea minberatzeko

galdu jonat esperantza

hordirik atera naiz

tabernatik

eta zugaz akorduan nabilela

han non joten dudan

sudurrez aurrera

ez aparkatzeko

seinalearen kontra

Horregatik

utzi nauzulako gauero

joten dot ez aparkatzeko seinalaren kontra

sudurragaz

neure moztasunaren erdian

ez dot eta sentitzen

bihotz erreaz gain

sudurra baino.

jausi jataz izarrak

betazalakaz batera

behera.

Jausi jataz

gauean gauean legez

betazalak baino beherago

izarrak

jausi jataz

behera

biringanera

oin zoletara

Orpoetatik tenk egiten deustee

behera

lurrera

biringanea baino beheragora

izarrak

zuk utzi ninduzunetik

aurrera

Soloan nagonean

Eguzki berotan

Nire pentsamendua

Lekurik askotan

Pediatrarenean gaude,

Ezagutzen dut nire kidea

Nekatuta dago, badakit nik,

Eta ikaratuta,

Ondo ezagutzen baitut nik nire kidea.

Pediatrak halan diotso,

"cuando le des pecho…"

ikusi dut kartela pediatraren buruaren gainetik:

EL PECHO NO TIENE HORARIO

eta hasi naiz gizonezkoen hantustearekin:

"zertan daude ba sindikatukoek langileen kolektibo honetaz arduratu barik"

"No! Los pañales se los cambio yo!" diotsot pediatrari

begiratu dit pediatrak, sumatu ere ez zuen egin

nire presentzia,

ordura arte,

behin begiratu

eta ostera ere nire kideari,

aurrerantzean ez nau begiratuko,

ez gehiago,

nik zakila baitaukat, eta ez titirik,

biberoiak ez du balio,

ama txarra izan nahi ez baduzu behintzat,

aita txarra ezin izan gurean,

zakildun eta biberoidunik ez baita ezagutzen gurean,

igual larrialdietan,

—"langabezian egongo da segurutik" andre batek besteari ahopeka—

edota brodatu gabeko izarekin, agian,

edota urdina eta arrosa ez leudekeenetan, agian,

edota literaturan igual.

Nekatuta dago nire kidea,

eta ikaratuta,

eta triste, batez ere triste,

bere bihotzean segurutik hauexek dira entzungo dituen ahotsak:

"motorra saldu eta kotxea erosi egin beharko duzu orain ba"

Ez dakit zer egin,

Nik zakila daukat,

Eta painalak aldatuko dizkiot umeari.

Nire kidearen patrikeratik dandarrez paper bat ikusi dut,

Ez dut nire kidea ezagutzen,

Nik umea nahi nuen,

Berak agian ez…, hainbeste…, agian…

Eta ezkutuka ostu diot papera patrikeratik,

Ostu-ostuka nabil irakurtzen komunean,

Orain komunean egoten naiz luze,

Berrogeialdian,

Nire kidea triste dago

Begiak handi-handi,

Mangatuta dago eta

Ikaratuta

ingurukoen pozerako

Ez dakit zer den nire kidea izatea

Eta mangatuta dago eta triste

Zinea gustatzen baitzaio

Eta paperean dio:

"Umea egin baino lehenago,

bederatzi hilabetez nagoela,

azken saio gisa,

Jeanette Wintersonen "The poetics of Sex"etik

aterariko berridazketa,

Dotrina bateko galderak bezala

Bertsotan emana:

"Ene alabea, zergatik oheratzen zara ba emakumeekin?

Picasso nire maitalea da, Picasso garai urdinean,

Lehen, maitalea garai gorrian zen,

Mutx-gorrian

Erdiz erdi ezpainak musuka.

Zezen-maitaleak zezen-toreadore bilakatu du

Zirkuluan,

Jantziak gustatzen zaizkit

Eta zetazko mediak eta ligeroak

Toreadoreak zezena zartatu duenean, dudanean,

Toreadoreari irten dio odolak,

Zezenari ez,

Neskalagunak zidan ezpata emana,

Eta hala ere erabiltzaileak bere burua odoletan jarri

Eta maitalea, alboan, etzanda adar baten gisan

Ligeroa eta mediak soinean txukun-txukun

Eta ni berriz arnas bakoitzean.

"Beste galdera bat neskok:

Zuetako nork egiten du gizonarena?

Picassoren zainak

Arrainak zuzgoran eta arrainak zuzbeheran dira

Harekin oheratu nintzen lehen aldian

ezin ikusi marmorezko zutabelako hanken artetik

Azula bere zainetatik zuzbeheran

Aiztoaz jo eta kolorez aldatuko da,

hilero aldatuko du kolorea,

Ezagutuko dut logelaranzkoan uzten dituen aintzirengatik

Arnasa azula du,

aire hotzean;

Atzamarragaz mirakuluak egingo ditu

Beheko eskualdeetan,

bere agintea holan hedatuz.

Azulez janzten da,

Madonnatzat har dezaten

Santua dela ohar daitezen

Beraz, belaunikatzea otu zait

eta handik dakusadana ondo dago,

Beraz, santugarria izan behar du

ukitu gabeko hainbeste osinetako urak dastatzeak.

Baina ezin diot gaina hartu bera kopiatuz,

Ez baita farfaila, ez bainaiz sarea,

Ez bainaiz dardoa, ez baita diana.

Behinola,

itsaso aldean jolasean geundela

Kendu nituen alkandorako botoiak,

begira ziezazkidan bularrak, nahi izanez gero;

"lotu ostabe, ez naiz-eta santua" dinost, eta egia da,

ez da santua, baina gure oinak neurri berekoak dira

harean ezin esan norenak diren lorratzak,

harenak, nireak.

"Eta, zer egin ohi dute lesbianek ohean ba?

Bruzak eta pintzelak garbitzeko baino

Ez dute izarek eta misarropek balio

Izaren azpian Montparnassera gabiltza,

Bapiruka.

Hau da, Picassok pintatu gura nau,

Baina, horren ordez, sexuan dihardugu.

Arte Ederretako fakultatean ezagutu genuen elkar

Karrajo argitsu batean, eguzki begitan bera,

Eguzki berotan,

Hain azkar etorri zinen nigana,

desegin zela olioa eta koipea urtu zure oinazpietan;

Astiro-astiro neska! Neuk ere erabil zaitzaket-eta mototsetik hartuta!

Nire hankarteko espazioa betetzen duena

ez baita zure mihi artistikoa,

Izaren azpian

eraikitzen dugun ortzia baino;

Igluaren barruan, dena zuria,

zuriz eta zuriz eta zuriz,

Nor zegoen noren gainean

segun eta nondik begiratzen duzun.

Apurtuko dut haren izotza,

Eta eskatuko diot arraina,

Arrantzu ederra negua izan arren,

Suetagaina amataturik

eta errenta ordaintzeke baina,

Hala ere, arrain bana esku bakoitzean,

eta beste bat ahoan

Maitasuna ez da olioa, eta ni ez naiz motorra

Maitasuna zeu zara eta hementxe naukazu

Oraintxe.

"Zergatik gorrotatzen dituzu gizonak?

Sapphok pitzatuko ditu historia liburuak

Suzko mihiez

Eta Poesiak igarriko du erekzioa

Bai, noski, emakumeok ere erekzioak dauzkagu;

Hitz dardaratia, badator eta badator printzea

Dorretik erreskatatzera, eta zu zain,

Begira egoteaz aspertuta.

Igoko zaitut eta erakutsiko dizut

zelan tamaina ez den kontua

Batez ere zentimetrotan kontatua.

Heroia izatea gustatzen zait niri,

Eta irlara bueltatzea,

Neskez betetakora,

Lesbosen ateak beti baititugu zabalik,

eta besoak, eta ezpain guztiak.

Baina neska gaixoak,

Zuen irletan,

Hitzen kanpoaldean

atrapatuta,

hitzak eurak esangurari loturik dauden bezalaxe,

Gorde barruan, diotsute

Itxi leihoak eta hankak pezeta bategaz,

Ez egin ezezagunekin berbarik,

Ez arriskatu eta ez saiatu

Hitzokin guztiokin gizona andrazkoari zuzendu zaio

Ez beste gizonezko bati,

Kontinentea gizonezkoen Txoko pribatua baita."

Papera

Apurtuta zegoen,

Kasu hauetan gertatu ohi den bezala,

Finitu barik,

Gogoratzen dut nik ondo,

Orain lanetik nator,

Nire irlara,

berandu,

Ez nator korrika batean,

Nire irlara,

Oso nekatuta baino,

Ez dut zinera joan nahi,

Kontinentera,

Ez dizkiot painalak aldatzen gure umetxoari,

beranduegi da beti

Heldu naizenean, umea bainua hartuta dago,

Bihar ere ez dut ikusiko,

holan lasaiago,

Zapatuetan umearekin egon nahi dut,

Nire irlan,

etxeko liburutegian murgiltzen ez naizenean, behintzat.

Eta ez dut zinera joan nahi

Ez dut etxetik irten nahi

Nire kideak bai

Eta etxera sartzerakoan

Entzun diot nire kideari lo kanta bat ezpainetan,

Nekatuta nago, mangatuta,

Eta ez dakit zer den nire kidea izatea,

Eta, uste dut,

Zakila zein gabe,

Ez naizela Picasso

Ez eguzki begitan,

ez igluaren barruan.

Libreak libre dira

Gu biok gatibu

Librerik hobe dela

Guztiok dakigu.

Bat

BI

Hiru

Glossa #1

Lau