Firefox berria instalatzeak aukera ona ematen du gehigarriak errebisatzeko eta berriren bat instalatzeko. Izan ere Firefox berriak zahar utzi du esaterako irudiak handitzeko gehigarria, izan ere, orain Ctrl+gurpila egitean testua ezezik irudiak ere handitu eta txikitu egiten dira. Firefoxen gehigarriek nabigatzailea gure gogo eta beharren araberako osagarriak ematen dizkigute. Baina tira ikus dezagun nire bilduma ia baten bat zure interesekoa ote den, alfabetikoki:
Downthenall: web orriak dituen objektu guztiak, irudiak, musika... denak batera jaisteko.
Euskalbar: euskara, gaztelania eta ingelesaren arteko hiztegiak, Euskalterm, corpusak, esaera zaharrak... eta zer dakit nik dena batera.
Forecastfox: Datozen egunetan toki zehatz batean zer eguraldia egingo duen berri ematen digu beheko barran.
Foxmarks Bookmark Synchronizer: gure laster markak zerbitzari batean gordetzen ditu eta beste ordenagailuetan deskargatu. Ondoren haien arteko laster marken sinkronizazioa egiten du, beraz, edozein ekipotan laster marka bat sartu eta besteetan erabilgai izango dugu.
Gmail Space: Gmaileko posta kontua izanez gero urruneko unitate moduan ikusiko dugu. Karpeten bidez antolatu ahal izango dugu urruneko diskoa.
Greasemonkey: scripten bidez zenbait web orriri gure gogoko aldaketak egin ahal izateko. Esate baterako Googleren bilaketak hobetzeko bi script hauek:
GoogleExtra: bilaketaren eskuinetik publizitatea kendu eta bilatu dugun terminoarekin lotura duten irudiak, bideoak, Wikipediaren azalpena, itzulpena...eskaintzen digu.
Googlenlarge: irudien bilaketan sagua irudi baten gainean jarrita irudia bere tamainan erakusten digu.
Textarea backup: formulario batean idazten ari garena gordetzen du eta konexioa eteten bada berreskuratzeko aukera ematen du.
IEview: orriren batek oinarrizko estandarrak bete ez eta soilik Internet Explorerren ibiltzen bada ongi gehigarri honen bidez agintzen ahal diogu Firefoxi orri hori IEren bidez erakusteko. Eusko Jaurlaritzaren orrien neurrira egina.
Next Tab: esteka batean eskuineko botoiarekin klikatzean esteka hau azken fitxan ireki beharrean fitxa aktiboaren ondoan irekiko digu.
Xuxen III edbl: nabigatzailean idazten ditugun orrietan, hala nola blog, formulario, wikietan... euskarazko zuzentzaile ortografikoa aktibatzen du.
Quickmaps, Google Mapseko mapekin jokatzen du eta aukera ematen du bertan lerroak (zuzenak zein esku hutsezkoak), ikonoak eta izenak ipintzeko. GPSeko trackak emanez gero mapan itsasten ditu. Emaitza gorde daiteke online eta blogean itsasteko modua ere ematen du. Bi hitzetan oso praktikoa.
Txertaketa sinplea:
http://maps.google.com/ orrira joan, bilatu helburua den lekua eta
eskuinaldeko “Orri honetara etortzeko esteka” klikatu, nahi
izanez gero pertsonalizatu, kodea kopiatu eta HTML formatuan itsatsi.
Ordenagailuan baldin baduzu hainbat bideo, AVI, MOV, OGG, WMV.... formatukoak eta horiekin sortu nahi baduzu DVD bat ordenagailuaz gain edozein erreproduzigailuan ikus daiteekena gogoan izan DVDStyler software libreko aplikazio multiplataforma.
Ikus dezagun nola egin daitekeen DVD sinple bat:
Aplikazio honekin lan egiteko gure bideoak MPEG edo MPG formatura pasa behar ditugu. Horretarako nik ezagutzen dudan programarik hoberena doan banatzen den Prism dugu. Bideo guztiak -edozein dela bere formatua- kargatu, zehaztu MPEG formatua, adierazi zein karpetan utzi behar dituen eta ekin bihurtzeari.
DVDStyler aplikazioa jaitsi eta instalatu. Instalatzeko unean hizkuntza eskatuko digu eta zerrendatik euskara hautatuko dugu.
Aplikazioa ireki eta menurako fondoko irudi bat bilatuko dugu. Ezkerreko bigarren fitxan ikusten dugu programak eskaintzen dizkigunak. Gure irudi bat jarri nahi badugu ezkerreko lehen fitxan -direktorioak- zehaztuko diogu zein.
Menuko aukerak adierazteko, alegia zein bideo ikusi nahi dugun adierazteko hirugarren fitxa -botoiak- irekiko dugu eta "button" arrastatuko dugu menura bideo beste haina aldiz. Botoietan klikatu, "label" atalean izenburua adierazi eta "pertsonalizatua" atalean jump title 1; espresioan hain zuzen bideoaren orden-zenbakia zehaztu.
Pantailaren azpiko aldean menua azaltzen da. Esploradoretik bideoak arrastaka eramango dugu sekuentziara (kontu egin ordenarekin). Zenbait argazki hautatu eta batera arrastaka eramaten baduzu sekuentzia egingo du. Klikatzen baduzu posible duzu zehaztu iraupena. Edozein kasutan audio eta trantsizioak ipini nahi badituzu hobe duzu sekuentzia bideo editore batean -Movie Makerren esaterako- egin eta gero beste bideoekin batera MPEGera pasa.
Bukatzeko DVDa erreko dugu. Horretarako egin Fitxategia eta DVD-a grabatu. Grabatzean pantailan zehaztasunak azaltzen dira. Ez atera DVD-a lana burutu duela esan arte.
Mozbackup (Windows), Mozilla produktuen babeskopia egiten duen programatxoak bertsio berria du sarean, 1.4.8. Bertsio berriak Firefox eta Thunderbirdenaz gain Sunbird, Flock, SeaMonkey, Mozilla Suite, Spicebird eta Netscaperen aldagaien babeskopiak egiten ditu. Programa dohan jaitsi eta euskaratu daiteke. Euskaratzeko bigarren estekako Basque.zip deskonprimitu eta Default.lng fitxategia C:\archivos de programa\mozbackup karpetara kopiatu behar da.
Gaur egun gure esku daude duela gutxi telebistako eta zinemako teknikoentzat erreserbatuta zeuden hainbat tresna. Ordenagailuari esker bideo bati azpitituluak jartzea, sortzea edo itzultzea nahiko gauza erreza da.
Bi planteamendu bereizten ditut:
Ikasleek azpitituluak dituzten bideoak ikustea. Eta atal honetan erabilerak horrela sailka ditzakegu:
Karaokea, alegia azpitituluak dituzten kanten bideoklipak. Adin
guztietan erabili daitezke. Helburu orokorra ahozkoa eta idatzizkoa
uztartzea izaten da. Helburu berarekin bertso saioei eta euskal filmei
azpitituluak jartzen ahal diegu. Erabilera hau erdarak lantzeko ere
erabili daiteke.
Beste helburu bat da erdarazko filmak, antzerki-lanak, elkarrizketak, dokumentalak edo hitzaldietako
bideoei euskal azpitituluak jartzea mezua ulertzen laguntzeko.
Bigarren planteamendua ikasleek beraiek azpitituluak egitea. Aktibitatea honakoa izan daiteke: pelikula edo dokumental zatitxo bat ikusi eta haren
transkripzioa egin, itzuli, azpitituluak erantsi eta gero bikoiztea. Aktibitate honek hainbat gaitasun lantzen lagunduko digu, hala nola: transkripzioa egitea, itzulpena, lan kooperatiboa, adierazgarritasuna eta gaitasun tekniko digitalak.
NOLA ERANTSI ETA EDITATU AZPITITULUAK
Lehenik eta behin bideoa behar dugu. Aukera desberdinak ditugu, hala nola: DVDa erostea -batez ere euskarazko materialaren kasuan aplikatu dezakeguna-; DVD batetik bideoak eskuratzea (GFrontend Theora, BitRipper, DVDx...) VOB formatutik OGG, OGM edo AVIra pasatzeko; Youtube edo antzeko zerbitzuetatik jaistea (Firefoxen Downloadhelper gehigarria edo antzeko baten bidez; eta abar.
Filmen kasuan askoren azpitituluak internetetik eskura ditzakegu. Horretarako hainbat web daude, tartean www.divxsubtitles.net.
ERREPRODUKZIOA Filma eta bere azpititulu fitxategia dugula biak batera ikusi ahal izateko VLC erreproduktore multimedia abiatu > filma ireki eta
azpitituluen fitxategiaren kokalekua eta izena zehaztu -bideoa eta azpitituluak karpeta berean eta izen bera badute automatikoki egingo du-.
EDIZIOA
Azpitituluak guk -edo ikasleek- egin behar baditugu bai transkripziotik abiatuta, abestiaren letra internetetik eskuratuta edo azpitituluen fitxategia beste hizkuntzara itzuli nahi badugu azpitituluen editore bat beharko dugu. Ondo dabilen bat WorkShop 2.51 da -beta bertsio berriago bat dago baina arazoak eman dizkit-. Prozesua hau da:
Aurrena azpitituluen testua Ohar Blokan edo testu prozesadore batean jarriko dugu,
esaldi motz samarrak lerro banatan bereizita (testu hau .txt formatua badu ez dugu bideoarekin batera gorde behar).
VLCn bideoa ireki > View /
Stream and Media info / informazio aurreratuan bideoaren fotograma-ratioa begiratuko dugu. VLC itxi.
WorkShop 2.51 editorea abiatu eta
Fitxategia / Berria egingo dugu.
Bideoa kargatuko dugu WorkShopen: Filma /
Ireki
Ezker aldean Sarrerako FPSan
bideoaren fotograma-ratioa jarriko dugu eta behekoan berbera.
Edizioa / Txertatu azpitituluak
(testuko esaldi bakoitzerako e azpititulu bat txertatuko dugu), eta Ohar Blokatik esaldia kopiatu eta azpitituluan itsatsiko dugu.
Hurrengo ataza azpititulu bakoitzaren hasiera eta
bukaera-unea zehaztea da eta landu behar den trebezia eskatzen du. Aurrena azpititulu bakoitzaren bukaera-unea zehaztuko dugu: bideoa abiatu eta kontrol urdinetan 11.a zanpatuko dugu esaldiaren ahoskatzea bukatzen den unean. Hori bideoa gelditu gabe egin behar dugu eta entrenamendua behar duen ataza da -froga ezazu lehenengo azpitituluekin teknika kontrolatu arte-. Beste pasada bat emango dugu isilune luzetan azpititulurik ager ez dadin. Pasada honetan 10. kontrola erabiliko dugu isilune luzearen bukaera markatzeko -beste era batera esanda azpitituluaren hasiera-unea zehaztuko dugu.
Bukatzean azpititulu-fitxategia gordeko dugu bideoaren izen berarekin
eta honako formatuekin: ass., srt.,...ondo erantzuten dute.Bideoa
azpitituluekin ikusteko: ireki VLC > Ireki fitxategia egin eta
arakatzaileaz hautatu bideoa eta azpititulu-fitxategia. Ikusteaz gain
interesatzen bazaigu azpitituluak uztartuak dituen bideoaren bertsio
bat edukitzea aurreko fitxako Advances options atalean markatu
Stream/Save eta zehaztu bideo berriaren izena eta tokia -settings
atalean zehatz ditzakegu hainbat aukera-.
Saltseatzeko gogoekin geratu bagara bideoa eta azpitituluak erabiltzen ahal ditugu ikasleekin bideoaren bikoizketa egiteko. Beste egun batean azalduko dut nola egin daitekeen.
OHARRA 1: Edizio mota berezi bat da azpititulu fitxategi baten itzulpena. Kasu honetan fitxategia WorkShopen kargatu eta > Edit > Traslation egingo dugu; hartara orijinalaren eskuinaldean itzulpenerako azpitituluak agertzen zaizkigu. Horrela itzulpen lanean zentratuko gara azpititulu berriei hasiera eta bukaera zehaztu beharrik gabe.
OHARRA2: Web 2.0 bideotarako (Youtube, Google
video...) badago azpitituluak on line jartzeko aukera. Bideoa jaitsi eta bihurtu gabe
interneten bertan jar diezaiokegu azpitituluak DotSub, BubblePLY edo
Mojiti web-orrietan.
OpenOffice.org 2.4 sarean dago EuskalGNUren orrian ikus daitekeenez. Berritasun handirik ez omen du -horretarako 3.0 bertsioaren zain egon beharko dugu-.
Antza denez 3.0k gehigarrien kontua landuko du, Firefoxen antzera. Baina zain egon gabe dagoeneko instala daitezkeen zenbait gehigarri interesgarriak badaude:
Presentation Minimizer: Impressen aurkezpenak, postaz bidaltzeko edo, txikitzen dituena.
Evoice: Impressen aurkezpenentzako audioak -azalpenak, musika...- grabatzeko aukera ematen duena.
Elhuyar hiztegiak: sinonimoen, frantses eta gaztelania hiztegiak testu prozesadorearen menu nagusian eransten duena (nola instalatu).
Ordenagailuan dena edo ia dena Windows
Explorer arakatzailetik egiten dutenetakoa nauzu. Zenbait doako
arakatzaile frogatu ditut hobeagoren bila: CubiExplorer, A43,
FreeCommander, Xplorer2_lite, Ultraexplorer... eta guztiek gainditzen
dute Windowsena punturen batean edo bestean: itxura, gaitasunak,
abiadura, erabilgarritasuna... baina baina besteren batean ez dira
Microtxoftenera iristen eta gainera ez daude euskaraz.
Azkenean Explorer bera osagarrien
bidez moldatzea erabaki dut eta gustura nago emaitzekin. Ondoren
aipatuko ditut instalatu ditudanak:
FileMenuTools eskuineko klikari
erabilgarritasunak gehitzeko (karpeta sortu eta sinkronizatu esate
baterako).
Mozbackup Windowserako freeware utilitatea da, txikia bezain erabilgarria. Firefox eta Thunderbirden datu pertsonalen babeskopia egiten du. Firefoxen kasuan lastermarken babeskopiak tarteka egitea baino praktikoago da sinkronizatzaile bat erabiltzea (Foxmarks Bookmarks Sincronizer esaterako); hauek gure lastermarkak datu-base batera igotzen ditu eta horrela, babesteaz gain, edozein ordenagailuan gaudela gehigarri hori instalatuta gure lastermarkak jaitsi ahal izango ditugu, eta berrian gehitutakoak etxekoarekin sinkronizatu.
Thunderbirden kasuan (e-postako gestorea Outloock Expresen alternatiba) da sinez praktikoa Mozbackup. Utilitate honek kontuen ezarpen orokorrak eta, aukeran, helbideak, gordetako pasahitzen, mezuen eta bestelako datuen babeskopia egiten du. Babeskopia hori, zer esanik ez, sistemarena ez beste unitate batean gordeko dugu.
var scribd_doc = new scribd.Document(2159296, 'key-1r9sk491g6tonuspwg2e'); scribd_doc.write('embedded_flash_2159296_165wg9'); Eta zergatik da horren praktikoa? Bi arrazoi nagusi.
Gogoan izan aipatutako ezarpen, helbide eta abarrak sistemaren partizioan gordetzen ohi dituela Windowsek. Unitate hori hondatuz gero eta software berriz instalatuta minutu batean izango dugu Thunderbird prest bere kontu guztiak, helbideak eta abarrekin.
Bestetik POP3 posta elektronikoa web-posta baino gogokoago dugunok badakigu honen arazo bat dela hainbat ekipo erabiliz gero guztietan instalatu behar izatea. Bada arazo hau dexente arintzen da Thunderbirden babeskopia USB memorian eramanez gero, izan ere, programa instalatu eta babeskopia berreskuratuta etxean bezalakoa izango dugu posta.
Bide batez gogoan izan Thunderbirden bertsio eramangarria euskaraz dagoela jada (hau instalatzeko ez dut uste balio dezakeenik ekipo nagusiaren babeskopiak). Mozbackup instalatzeko aurrena ingelesezko bertsioa instalatuko dugu eta euskaraz jartzeko bertatik jaitsiko dugu Default.lng zipeatuta, atera eta C:/Archivos de programa/Mozbackup karpetara kopiatuko dugu.
Heldu den ostegunean, hilak 21ean, goiz, bertako orduko 4ak eta 4:52 artean lurra ilargia eta eguzkiaren artean kokatuko da eta bere itzalak satelitea ilunduko du.
Celestia, software libreko aplikazioaren bidez fenomeno honen simulazioa grabatu dut hiru ikuspuntutik. Lehenengoan denbora 100 aldiz bizkortua dago, bigarren eta hirugarrenean 1000 bider .
