Txistu y Tamboliñ

Gabriel Ursua naizela esaten diet ezezagunei: Madrilgo autobus geltokian kristoren matraka eman didan hari, kasurako.

Metroko zazpigarren linean ailegatu naiz bertara, gaueko hamabiak jota. Gerra osteko paisaia ikusi dut: jendea lurrean eserita, oihuak, anabasa. Edo nire imajinazioa da guztia? Hain nekatuta nago… Jarleku batean pausatu dut neure ezinegona. Handia da nola honda dezakezun zeure burua hain ekintza sinple eta itxuraz kaltegabearekin!

Ondoko gizona, ni esertzeaz batera, berbetan hasi da, nire ipurdiak haren mihia aktibatu balu bezala. Geltokietako hormetan “Kontuz ibili zuen maletekin” ez ezik, “Kontuz ibili zuen ipurdiekin” ere jarri beharko lukete.

Handik aurrera, zaparrada etorri da. Bera Logroñokoa dela, Bustamante García para servirle. Semea bisitatzera etorri dela. Semea kolonbiar batekin ezkondu zela eta horrek hondamendia ekarri diola. Ez diot azalpenik eskatu, berak eman dizkit guztiak, dohainik. Kolonbiar hori sorgin hutsa zela, diruaren atzetik zebilela. Diru guztiak kendu arte ez dutela arnasarik hartzen sudaka alu horiek.

Ordurako ondo damutu zait han jesarri izana. Erretolika geltoki bako lokomotora da Bustamante Garciaren ezpainetan. Banandu egin dela semea, orain ostatu batean bizi dela. Zerbitzaria ei da Gran Viako taberna tipiko horietako batean. Ea joan naizen galdetu dit. Bekatua dela Madrildik joatea han izan barik, urdaiazpikorik onena ateratzen dutela. Baietz ba, Plaza Españatik gertu dagoela, ea ez dudan ikusi. Espainiako onena urdaiazpikoa eta Real Madrid direla. Orduan, eskua poltsikora eraman eta diru-zorroa atera du.

Ezezagun batek diru-zorroa erakusten dizunean, galduta zaude. Han hasi zait argazkiak erakusten: emaztearena, semearena, alabarena (mi Merceditas, militar batekin ezkondua, sí señor). Eta hara Real Madriden egutegi txartela ere, noski. Egutegi-txartelen bilduma egiten omen du, hiru milatik gora daukala esan dit: ezezagun batek egiten dituen bildumez hitz egiten hasten zaizunean, galduta zaude.

Boxeolariek kanpaia alde izaten dute, kolpe zaparrada etengo duen gong salbatzailea. Nik, hori ere ez. Pantailan, SALIDAS hitzaren azpian, Logroñorako autobusa lehenengo, eta ondoren nirea. Erlojuaren ankerra: oraindik, tamalez, ordu erdiko kolpe zaparrada falta da. Ez dago hori jasango duen urtainik.

Ea nora noan. Ea Bilbon bizi naizen. Ea ezkonduta nagoen. Ezkondu beharko nukeela, planta onekoa naizela, gizonezkook emakumeen beharra dugula, osterantzean galdu egiten garela. Berak lehengusu bat duela Bilbon. Gaztetan joan zela lan bila, eta Altos Hornosen ibilia zela, baina ez zuela ganorarik izan andre on bat topatzeko. Gehiegi gustatzen zitzaiola andre batetik bestera ibiltzea, putero hutsa zela. Eta azkenean horrek ez dakarrela gauza onik. Jokoarekin hasi zela, putas máquinas. Eta gehiegi edaten zuela, gehiegi. Baietz, gizonok emaztea behar dugula, geure burua ez hondatzeko.

Erlojuari begiratu diot. Orratzek pleistozenoko izakiak dirudite (denbora, batzuetan, katedralen gangetan betikotzen den oihartzuna da). Alboko gogaikarriagatik doa denbora hain astiro, seguru. Bere berba jarioa huntza lakoa da, erlojuaren orratzen inguruan korapilatu eta ez die aurrera egiten uzten.

Orduantxe izan da. Maletak uzteko armairutxoen azpitik agertu da labezomorroa. Arin mugitu da, badirudi izuak gidatzen dituela haren mugimenduak. Nigana dator, zuzen nigana. Alboko gogaikarriak begien aurrean jarri dit argazki bat. Hura ei da bere lehengusua, Manolo. Guárdala, esan dit. Atzealdean telefono zenbaki bat idatzi du. Manolo Bilbon ikusten badut argazkia emateko eskatu dit, dei diezaiola esateko.

Non dago labezomorroa? Jarlekuaren azpian sartu da, nire oinen artetik. Makurtu eta begira hasi naiz. Arrastorik ere ez! Ez dago. Ez dago!

Hotzikara sentitu dut. Bat-batean, aurreko udan entzundako kondaira gogoratu dut. Frantziara joan nintzen, Languedoc aldera. Vialas izeneko herriskan kontatu zidaten, La Source de Castagnols landetxean. Cevennesko Parke Nazionala bisitatzera joana nintzen haraino. Etxe dotorea zen, arbelezkoa. Etxekoandrea Marjoleine deitzen zen, oso emakume atsegina. Berak kontatu zidan labezomorroaren istorio hura. “Aitonari entzun nion”, esan zidan, narrazioa sinesgarri egiteko edo.

Labur esateko: labezomorroa izaki espantagarria da, eta, batez ere, tematia. Horrexegatik iraun du hainbeste. Orain 400 milioi urte ere baziren intsektu nazkagarri horiek, atera kontuak. Oso kontuz ibili behar da: horrelakoren bat zugana badator, ez ezazu begien bistatik galdu, belarrietan sartzen diren muskerrak baino arriskutsuagoak ei dira eta. Muskerrek burmuina jaten dizute, apurka, eta tontotu egiten zara. Labezomorroek, berriz, euren izaera izukorra eta tematia kutsatzen dizute, euren bizimodu ilun eta itzurtia. Behin, Marjoleineren aitonaren morroi bati, saroian etzanda zegoela, labezomorro bat sartu zitzaion praken barruan (labezomorroak beti sartzen dira uzkitik). Haren oihuak entzunda, lasterka joan zen aitona saroira. “Labezomorroa izan da!”, esan zion morroi gaixoak, laborria begietan. Aitona lasai zedin saiatu zen, ezin baina. Burusia ekarri zion, eta atseden hartzeko esan, biharamunean hobeto egongo zelakoan. Baina hurrengo egunean ez zuen morroia aurkitu. Saroia hutsik zegoen, eta burusia, lurrean. Ez zuten morroiaren albisterik izan. Antza denez, erraietan labezomorroa duenak ez dauka besterik ihes egitea baino, ezkutatzea.

Zorabioa. Horixe sentitu dut, alboko koipelustrearen hitzontzikeriak alditxartu egin nau. Daborduko haren berba jarioa txarto sintonizaturiko irratia lakoa da. Burua bueltaka daukat, orratzak zoratu zaizkion erloju esferaren antzera. Non dago labezomorroa? Praka barrenak miatu ditut. Handik gora joan ote da? Itolarriak hartu nau, beldur basati batek. Ozta-ozta altxatu eta komunera joan naiz. Aurpegia busti egin dut, kokotea freskatu. Alferrik. Hordi-hilik lez nago, hankak indarge. Itxarongelako jarlekura barik, kanpoaldera joan naiz. Bost gradu termometroan. Nik, ostera, odola bor-bor sentitzen dut. Minutuak herrestan pasatu dira, prozesio lastimoso baten moduan.

Autobuseko atea zabaldu da halako baten, eta banan-banan irentsi ditu bidaiariak. Lekua egon denez, atzeko aldean jarri naiz. Bidaian lokamusak egin ditut. Gaua, ametsen tunel gaiztotua. Egonezina sentitu dut erraietan, grauetan ari den erroi saldoa belarri barruetan. Zoratzen ari ote naiz? Bihotzaren taupadak aupatsak iruditzen zaizkit, autobusaren motor hotsa infernuaren sabeletik datorren gurgura. Mundua desagertzen ari dela sumatu dut. Ala ni naiz? Desgorpuzten ari ote naiz, gauaren leizean? Leize horretan amildu naiz, denbora lurrundurik.

Txoferraren ahots trumoitsuak iratzarri nau: “Lerma. Ordu erdi egongo gara bertan”.

Automata baten moduan irten naiz. Autobus geltokian sartu eta ezkerretara jo dut, komunetara. Ispiluaren aurrean jarri naiz. Nor da begira dudan hori? Ez dut neure burua ezagutu: begi haietan sukarra islatzen da, labezomorroaren begirada betizua. Eta izularriak ispilutik kanpora jauzi egin du, ispiluaren  aurrean dagoen izaki haren begietan itsatsi da. Buruan, obsesio bakarra: ihes egitea.

Kanpora atera da. Kanpora! Ilunera! Ezkutazulora! Errepidea zeharkatu du, landan zehar hasi da. Urrunera! Ezkutalekura! Landan zehar lauhazka. Aski urrundu da? Buelta egin eta geltokirantz begiratu du. Ez da ezer entzuten. Hantxe gelditu da, zanga batean, oihuak entzun dituen arte. Txoferra deika ari da. Azkenean, aspertu eta autobusera igo da. Abian jarri da. Urruntzen ikusi du, urruntzen. Bistatik galdu arte hantxe egon da, zangan. Gero, irten eta landan zehar jarraitu du, urrunera. Urrunera! Ilunera! Azkenean toki seguruan sentitu da, han, izarren azpian, iluntasunean. Poltsikotik argazkia atera du, atzealdean telefono zenbakia duen hura. Lurrean zuloa egin eta bertan utzi du.

Bai, azkenean salbu da. 
 

Bernardo Kapanaga

Ashlee Carson izeneko baten mezua jaso dut posta elektronikoan: “Your little friend gives you big problems?” 

Badakit zer egiten duten pertsona zentzudunek horrelakoetan: zakarrontzira bidali mezua. Hala ere, galderari begira gelditu naiz, tontotuta. Spam horren atzean nor dagoen imajinatzen aritu naiz. Ingeleseko berba hori gure hizkuntzako ezpain hitzarekin lotu dut. Bai, ezpain gorri erakargarri batzuekin. Sofia Lorenenak etorri zaizkit gogora. Ordezko egokia iruditu zait “spam” hitza itzultzeko: ezpaina. Postontzi elektronikoak gure musuen bila datozen ezpainez betetzen dizkigute. Amu-ezpainez. 

Amu-ezpainaren galdera irakurri dut, atzera ere. Nire buruan zirkuitulaburrak izaten ditut maiz, pentsamenduen labirintoetan galtzeko jaugina izaten dut. Horixe gertatu zait berriro ere: flash back horietako bat egin dut, Hizkuntza Eskolan ibili nintzen garaira joan naiz. Bost urte egin nituen bertan, eta zertarako? Orain mezu hori jasotzeko? Non arraio gelditu da zorioneko “does” hura? Ondo gogoan dut ahozko proban zergatik izorratu ninduten, edo, hobeto esanda, zergatik izorratu nuen neure burua. “Your sister wants drinking something?” galdetu nion elkarrizketakideari, eta berehala konturatu nintzen hanka sartu nuela. Eta, hala ere, ez nuen zuzendu, apropos. Momentu hartan beste zirkuitulabur bat izan nuen: “Benetako perfekzioa akatsak egitea da”, pentsatu nuen. Altxatu eta joan egin nintzen gela hartatik betiko, Hizkuntza Eskolatik betiko, ingeles irakasleak Hizkuntza Eskola nire gainera jaurti orduko.  

Ashlee Carsonen galderari begira, beste ideia bat etorri zait, beste zirkuitulabur bat: ingeles hizkuntzaren hondamendia. Bai, horixe bera. Zer gertatu zen Erromatar Inperioarekin bestela? Barbaroak ez, benetako errudunak Erromako hiritarrak izan ziren, latina hondatu zutenak. Deklinabidea katramilatzen hasten zara, berbak bakoitza bere erara ahoskatzen hasten da, eta akabo hizkuntza. Ezin elkar ulertu. Eta horrela ez dago inperio bat iraunarazterik. Ba, erne: ingelesa bide beretik doa. Ashlee Carson izeneko bat hasten da “does” hori ahazten, Alberto Eguren izeneko beste batek “wants drinking” esaten du non eta Hizkuntza Eskolako azterketa batean, eta konturatzen zarenerako ingeles hizkuntza komuneko paper erabilia bihurtzen da. Argi dago: gauza bat alferrik galtzeko modurik onena jende askoren artean partekatzea da.  

Tira, kontuak kontu, nire pentsamenduen zurrunbiloan hegan nabilela, halako batean Ashlee Carsonen galderaren gainean jarri dut eskutxoa. Zerk mugiarazi dit atzamarra? Dardarizo hutsa izan da, ala planeten lerrokatzearen ondorioa? Klik bat baino ez da izan, eta, hala ere, une horretan dena aldatu da, Lurra Artizarraren airean biraka hasi balitz bezala. Horixe iruditu zait, Orionen konstelaziotik etorritako erradiazioa-edo sentitu baitut bat-batean hanka bitartean. Nire zintzilikarioa sumendi hila izan da orain arte, ez du batere aktibitaterik izan azken berrogei urtean: isuri duen produktu bakarra puxikaren destilazio toxikoa izan da. Bai, orain arte ez diot inortxori aitortu: zerosexuala naiz. Ez daukat batere grina sexualik, sekula ez dut izan. Nire barrabilak Neptunoko sateliteak bezain materia hila dira. Orain arte. Miraria izan da? Madarikazioa? Bai, praken azpian herensugea moduko bat altxatzen igarri dut. Hura sua! Hura erektrikara! Prakak erantzi eta munstroari begira geratu naiz. Kobra baten antzera zutitu eta pozoia jaurti du, litroka. Hura bai orgasmotzarra! Izan ahal da zoriontsuagoa gizakia? Minutu bat iraun du isurialdiak, horixe begitandu zait niri behintzat, estasi betekada bat, berrogei urtean izan gabeko plazerren metaketa, denak minutu lorios batean tsunamia legez etorri zaizkidanak. 

Haluzinazio bat izan dut ondoren: lurrean isuritako hazia erreka baten gisara hasi da mugitzen, gorantz, ordenagailuaren pantailarantz, eta, azido sulfurikoa bailitzan, bidean dena erre du. Pantaila bera deuseztatzen hasi da, eta, gero, errekak aurrera jarraitu du: Interneten sartu eta munduko ordenagailu guztiak erre ditu. Bai, munduko ordenagailu guztiak hauts bihurturik imajinatu ditut, akabo latina, akabo ingelesa, akabo gizateriaren jakituria konputagailuratua! Horixe izango litzateke salbabidea: haitzuloetara bueltatzea, adimena suntsitzea, gizakia sexuaren grinetara mugatzea. 

Orduantxe bururatu zait Ashlee Carsonen galderarentzako erantzuna: gizakiaren benetako arazoa ez da sexua, urdaila baizik. Jan beharrak sortu du anbizioaren kontzeptua, eta anbizioak gizateria hondatu du. “Big problems” ororen iturria hitz hau da: NIREA. 

Pentsamendu horiek alboratuta, lasaitasun mistiko batek hartu nau, orgasmo-ekaitzaren ostekoa. Bai, barrabilak haziz beteta edukitzea sekula ez da ona izan: gizakia odolgaiztotu egiten du. Hori bazekiten Erromatar Inperioko armadako buruzagiek, euren soldaduei galarazi egiten baitzieten gudaren aurretik larrutan egitea, hazi-poltsa beteek suharrago bihurtzen zituzten eta. Hortik ote dator erromatar zuhur-hitza, “semen retentum venenum est” dioena? Bada, nik, pozoi hori berrogei urtean izan dut gordeta, lo, eta bat-batean dena hustea liberazioa izan da. 

Zoruan barreiaturiko isuri likina batzen hasi naiz, koilaratxo batez, eta kristalezko ontzi batean sartu dut. “Horra hor bizitzaren esentzia”, pentsatu dut. Estalkia jarri aurretik, tentazioa izan dut, hazi hori dastatzekoa. Tentazioak gure izaeraren arrakalak bistan jartzen dituzten tximistak dira. Zenbat bizitza hondatu dira, tximist horien argi liluragarriek itsuturik… Nork ez du noizbait dena utzi eta desagertzeko tentazioa izan, esaterako? Gogoan dut gaztetan Julian nire lehengusuak eta biok genuen ohitura bitxia. Herriaren kanpoaldera joaten ginen, atzamar egitera. Batak Gasteiz aldera egiten zuen, eta besteak, berriz, Bilbo aldera. Patuak erabakitzen zuen nora joango ginen: lehen automobila geratzen zen aldera. Behin, hamazazpi urte genuela, gurasoei mendira goazela esanda, lau egun egin genituen maiatzeko zubian, auto batetik bestera. Kontua ez zen nora joan. Zorteak erabakiko zuen. “Zazpi automobiletan joango gara. Automobil horiek doazen lekuetara joango gara”. Horixe zen erronka. Carboneras de Guadazaón herrira eraman gintuen zazpigarren automobilak, Cuencako probintziara. Herri ezezagun hartako taberna batean gaudela, pattar-kafe bana edaten, proposamena egin nion Juliani: “Zergatik ez gara hemen geratzen, bizitzen?” Tentazio batek beste bati zabaldu atea… Lehengusuak ezetz, gauza bat egun batzuetako abentura zela, eta beste bat norberaren bizitza hankaz gora jartzea. “Buruko tximist horiek gobernatzen ikasi behar duzu, Alberto”, esan zidan. Nire zoritxarrerako, ez nion jaramonik egin. Nire bizitzaren hormak arrakalaz beteta daude. Nire bizitzaren hormak erdi jausita daude. Buruko tximistek gobernatzen naute, ez dago besterik. 

Tentazio horri ere men egin diot: atzamarra ontzian sartu, hatz mamia hazitan busti eta ahoan sartu dut. Gustatu egin zait zaporea. Orduan, beste tximist batek jo nau: ontzia ezpainetaratu eta den-dena edan dut. “Pozoia izateko, ondo gozoa da”, pentsatu dut. Behingoan gertatu da: dardarka hasi naiz, kafe gaindosi bat hartuta legez, odola Formula-1eko zirkuituan balebil bezala. Lurrera jausi naiz, suge baten moduan kiribilduta. Ez da mina sentitu dudana, beste sentsazio bat izan da, desgorpuztea bezalakoa. 

Ez dakit zenbat iraun duen zorabio horrek. Bat-batean konortea etorri eta oso arin sentitu naiz, batere pisurik ez banu bezala. Ispilurantz joan naiz, bertan munstro bat ikusiko dudan beldurrez. Baina ez: neure burua ikusi dut. Horixe izan da lehen inpresioa. Hala ere, zer edo zer igarri dut, ezohikoa. Bai, azalaren kolorea. Deskolorea esan beharko nuke. Zurbiltasuna izan liteke definiziorik hurbilena, baina ez. Ispiluan ikusi dudan aurpegia ez da zurbila izan, zurbiltasunetik haragokoa baino. Azala margula ez eze lausoa ere begitandu zait. Areago: aurpegia desagertzen hasi da, ispilu barruko figura atzerantz hasi balitz bezala, ispilutik urruntzen, urruntzen, urruntzen.  

Susmo ikaragarri bat etorri zait orduan. Arropa erantzi eta biluzik jarri naiz. Ispiluan ez dut deus ikusi. Eta, hala ere, zakilak egon behar zuen tokian gogortasuna sentitu dut, ikara bortitza. Baita ahoan ere. Aho barruan suge urduri bat igarri dut, sugearen izpi pozoitsua. Isuri bera dabilkit dagoeneko ikusten ez dudan gorputzean, sumendi barruko labaren antzera. Zakiletik eta ahotik jaurti dut hazia, batere kontrol barik. Plazerra sentitu dut, orgasmo luzea, amairik bakoa. 

Horretan nagoela, arreba igarri dut etxean sartzen, bere gelara joaten. Gizakiaren %70 ura ei da. Nik ur hori irakiten sentitu dut. Dagoeneko ez dakit ura den ala hazia ala argizari erraldoi baten muki-jario pozoitsua. Barne indar alimale batek airean bezala eraman nau arrebaren gelara. Afrontua legez sartu naiz, baina arreba ez da konturatu, ez nau ikusi. Oldartu egin natzaio, bortxatu egin dut, nire mihiaren likina dastarazi diot. Oso arin gertatu da dena. Oso atsegingarria izan da. Banpiroen filmekin gogoratu naiz, banpiroen odol-egarri aseezinez. Uste dut irrika bera gidatu nauela, atsegin bera sentitu dudala.  

Orain arreba lurrean dago, deskonorturik, baina badakit ispiluaren aurrean plantatzen denean bere isla desagertzen ikusiko duela, urruntzen, urruntzen, urruntzen.  
 
 
 
 

Bernardo Kapanaga

Andres Amantegi, Pentateukoaren garaiko kristauardia, erabat fedegabetu zen Vaticano irratian albiste hau entzun zuenean:  

“Kristau maiteok, jakinarazi nahi dizuegu berri ikaragarri bat: Jaungoikoa hil egin da. Berpizkunde egunean hil zen, exortzismo baten ondorioz. Jaungoikoak aita saindu bat zuen barrenean, eta hura gorputzetik ateratzeko saioan hil zen. Goian balego!”. 

Albiste haren ondorioz, Andres Amantegik fedea nola deuseztatzen zitzaion sentitu zuen: komunean ura hutsitzen denean bezain bat-batekoa izan zen.  

“Mundua gaixorik dago”, pentsatu zuen.  

Eta, hustasun izpiritual hartan, zerbait egiteko beharra gailendu zitzaion: munduaren gaixotasunaren iturria bilatuko zuen. 

Non, baina? Asko eta sakon pentsatu ondoren, azkenean boreala ikusi zuen (ohar bedi irakurlea “boreala ikustea” ez dela argia ikustea bezain ikuskizun argia; atzetik: esperientzia lisergikoa da, sasimistikoa, sursunkordiarra, kalamukada surrealista bat bezalakola). Hara zer erabaki zuen: munduaren zilborrean egon behar zela gaitz ororen iturria. 

Munduan zehar ibiltzeko, Lazaro bere txakur itsuak gidatuko zuen. Bai, hark eramango zuen zilbor galduraino, haren sokaren teinkadek erakutsiko zioten bidea, bekatu-labirinto bihurtutako munduan zehar. Ez zuen batere duda-tantarik: bera izango zen salbatzaile berria. 

Eta pentsatu zuen bidaia hura amaitzen zenean “arroz movie” bat filmatzea ona izango zela, bidez bideko abenturak kontatzeko. 

Ibili eta ibili, halako baten lur idor batera heldu zen, basamortu antzeko batera. Eta, bertan, pertsona bat aurkitu zuen, itxura primitibokoa, zutabe bakar baten gainean igota. Pertsona horrek orro egin zion, ezin jakin mehatxatzeko ala erakartzeko. 

Zutabearen oineraino ailegatu zenean… 

S.E.Jr.: Nor zara zu?

A.A.: Ni Andres Amantegi naiz, Pentateukoko gizakia. Eta zu, nor zara?

S.E.Jr.: Ni Simon Eremuko Junior naiz.

A.A.: Simon Eremuko haren semea?

S.E.Jr.: Ez zehazki. Semea izateko kopula beharrezkoa da, eta ni ez ninduten horrela sortu.

A.A.: Nola sortu zinen, bada?

S.E.Jr.: Simon Eremuko haren desintegraziotik. Haren humusetik.

A.A.: Beraz, sortu zinenetik gehiago zaude hor?

S.E.Jr.: Bai, eta beti zutunik. Horrela lortu dut araztasun izpirituala. Bekatu guztiak etzanda zaudenean bururatzen dira.

A.A.: Zein da zure elikua?

S.E.Jr.: Hegaztien zirina.

A.A.: Ez dut nik hegaztirik ikusten.

S.E.Jr.: Madarikatuak sinisteko ikusi beharra dutenak! 

Orduan, bere bizar luzeko ile parrasta bat bortxaz atera eta airera bota zuen. Eta ile haiek bat-bateko haize bolada batek gorantz eraman zituen, bistatik galdu arte. Baina, handik lasterrera, Andres Amantegik sekula imajinatu gabeko hegazti-saldoa ikusi zuen, zutabe aldera jaisten. Hainbeste ziren, non eguzkiaren argia itzali zuten. 

Eta iluntasun hartan, zirin zaparrada handia etorri zitzaion gainera. Simon Eremuko Jr. orroka zebilela iruditu zitzaion, han goian. Ez zion deus ere ulertu baina. Hizkuntza arrotzean ari zen, marmar etengabean.  

Mirari haren aurrean, Andres Amantegi belauniko paratu zen, eta Simon Eremuko Jr. gurtzen hasi zen. 

A.A.: Esaidazu, arren, zure jakituria mugagabean, non dagoen munduaren zilborra! 

Baina Simon Eremuko Jr. estasian zegoen. Esaldi bat ari zen behin eta berriro errepikatzen: «Ph´nglui mglw´nafh Cthulhu R´lyeh wgah´nagl fhtagn»  

Andres Amantegik zirin zaparrada hura bataio izpiritualtzat hartu zuen. Bihotza indarberriturik zuen, eta bideari ekiteko maneatu zen.  

Zutabetik urrunduz zihoala, eguzkiaren argia ikusi zuen ostera ere. Azkenengoz atzera begiratzera bueltatu zenean, Simon Eremuko Jr. zutabean ikusi zuen, hegaztien zirinetan blaiturik. Ahots errimez, azken mezu enigmatiko hau bidali zion: “Munduaren zilborra gizakiaren zilborretik arra betera dago”. 

Denbora luzean ibili zen Andres Amantegi esaldi haren mezu ezkutua ulertu nahian, izan ere, bere buru primigenioak ezin zuen argitu ea parabola bat zen, ala lerro zuzen zuria. 
 
 
 
 

Bernardo Kapanaga

Bai, zin dagizuet: gauzak beti joan ahal dira okerrera, belea ere beltzago egin daiteke. Zalditik astora eta astotik lurrera ibili naiz ni, horra hor nire bizitzaren laburpena.  

Nire memorian urrun gelditu da denda erraldoi hartara eraman gintuzten eguna. Zakutan. Metatuta. Sekula ez dut ikusi hainbeste patata batera.  

Gure aldean, oiloak ere ezin dira kexatu, kartzela txiki horietan pilatuta bizitzera behartzen dituztela eta. Neu ere biziko nintzateke horrela, inongo ardurarik gabe: jaten ematen dizute, badaukazu non bizi, babestuta zaude. Kaioletan bizi diren oiloen ametsetan ez da azeririk. Eta zuen kontutxoez jardun ahal duzu egun osoan kokoriko, patxada ederrean. Eta horren truk, arrautzak errutea besterik ez. Uste dut zorion perfektua oiloa izatea dela. Oiloen adimena nahi nuke niretzat. 

Auskalo zenbat patata kilo gainean izateak ez dizu pentsatzen uzten. Handik irtetea besterik ez duzu desiatzen. Eternitatea begitandu zitzaidan han eman nuen denbora mortua. Baina eternitatea ere amaitzen da noizbait. 

Esku batek anabasa hartatik jaregiten zaituenean ixten da historiaurrearen atea patata batentzat. Orduantxe hasten zara benetan pentsatzen, orduantxe etortzen zaizkizu aldran hainbat sentsazio, baina guztietan boteretsuena, bat: BELDURRA. 

Enorantziak ez zaitu beldurra gobernatzen uzten. Artean ez baikenekien ezer. Gurekin batera zihoazen haiek guztiak zer ziren ere. Sentipena daukat denak beldur haren mende ginela. Plastikozko poltsa haien barrunbeetan nahastuta gindoazen izaki genero guztien ezinegona usaindu nezakeen, nire arnasa bera balitz bezala. 

Bidaia ez zen luzea izan. Laster iritsi ginen etxera. Eskuak banan-banan atera gintuen poltsetatik. Eta bakoitzari toki bat eman zigun, unibertso partikular hartan. Gu suetean geratu ginen, labearen azpiko tiradera hartan, kipulen eta berakatzen bizilagun. Haraxe aienatu gintuen patuak. 

Bakardadea zabarkeriaren adiskidea da. Ahanzturarena. Mutila bazara, bakarrik bizi bazara, eta zure esperantzak egutegiko orriekin batera deseginak badira, galduta zaude. Alferrik da ispiluari begiratzea. Ez duzu egundo zeure gainbehera antzemango. Eta ez ispilua zikin dagoelako, berdin dizulako baino. Begiratzeko ahalmena sorgortuta daukazulako. Eta zure etxea, pixkanaka, deboilamenduak jango du.  Zikinkeria ikustezin bihurtzen baita solitarioen bizitzetan. Eta objektuak, tokiz kanpo egotearen egoteaz, hondakin egiten dira. Horra hor egiaren letra guztiak. 

Horixe izan zen gure galdu-beharra: tiradera hartan geratu ginen, ahaztuta. Egunetan. Asteetan. Hiletan. Hortxe mamitu zen gure tragedia. Patata lirainak izan ginen noiz edo noiz, baina denborarekin zimurtuz joan ginen. Eta gure senak esaten zigun ez ginela horretarako sortu. Arrengura horrek kiskaltzen gintuen han barruan, espetxe ilun hartan, gure gorputz behinola gazteen usaina kirats bilakatzen zela jasan ezinik. 

Eta zer esan gure bizilagunez? Kipulen egoerak lasterka hasteko gogoa ematen zigun. Nork bizi nahi du kipula ustelduekin? Berakatzak ez aipatzeagatik. Nork maita ditzake izaki txiki horiek? Ezta banpiroek ere! Hango iluntasunean, gure usteltzearen soinu isila aditzen genuen, baina ordurako ernegua ere desegina zen: etsipena baino ez zitzaigun geratzen. Heriotzak gorpua nola marraskatzen duen entzutea bezalakoa zen iluntasun basa hura. 

Eta etsipena ere desegina zitzaigun behinola baten, tiradera zabaldu egin zen. Lehenengo kipulak ikusi nituen desagertzen: hildako munstroen museoan egoteko ere ez zuten balio koitaduek. Ondoren berakatzak joan ziren. Destainaz begiratu ziguten: berakatz batek sekula ez dizu irribarrerik oparituko. Eta, oparitzen badizu, kontuz! Ni ez naiz jendilaje horrekin fidatzen: ozono geruzaren kontu horretan ere ez daukate eskuak garbi, seguru. 

Eta, azkenik, gure txanda heldu zen. Orduan konturatu nintzen aldatuak ginela: antena moduko adar izugarriak ateratzen ziren gure gorputz gurietatik. Handixek oratuta atera gintuen tiraderatik eskuak. Nire patatakide batzuen egoera hobe ez deskribatzea: zakarrontzian desagertzea bakea izan zen haientzat. 

Gizakirik desesperatuenak ere dignitate apur bat izan beharko luke. Mutilzahar hark ez zuen halakorik. Gu ordurako zabor-jana ginen, besterik ez. Baina gure jabearen begiak ez zeuden horretarako. Begi haiek bi mezu zuten idatzita: gosea eta hordia. Mahai gainean topatu nuen begirada haren azalpena: ginebra botila huts bat. 

Mutilzahar mozkortu bat edozertarako prest izaten da. Horrek bakarrik zuri dezake beraren jokabidea: esku dardarti haiek gutako bi aukeratu zituzten, salbatzeko modukoak iruditu zitzaizkien biak. Eta, orduan ere, patu txarrekoa ni! Guretzat salbazioa zakarrontzia zen, baina ez: etorkizuna beti izan daiteke gaiztoagoa. Eta nirea ganibet hura zen, ganibet kamuts haren sastadak sabelean sentitzea. Eta hori bakarrik izan balitz! 

Hura torturaren hasiera besterik ez zen izan. Gero, zartagin batera bota gintuen. Zure patatatasuna olio kiskalgarritan erretzen igartzen duzunean, gizateriaren aurkako gorroto-tsunamiak harrapatzen zaitu. Gorroto hura izan ote zen olio txinpart hura eragin zuena? Mutilzaharrak besora eraman zuen eskua, eta ,ostean, ezkaratzetik desagertzen ikusi nuen, birao letaniaka. 

Zartaginaren infernuan erre ginen. Kiskali. Zein erlijiok salba zaitzake horrelako egoera batean? Ez, guretzat ez zegoen salbaziorik: hondakin erradiaktibo bihurtu arte erre ginen. 

Artean jaiobakoak ginela, esan baligute gure bizitza horrela amaituko zela... Zartaginean hilago baikeunden bizirik baino. Hantxe nengoen, nire nitasuna hainbat patata frijitutan barreiatua eta erraustua, ezertarako ez nintzela. Eta, hala ere, mutilzaharrak, noizbait bueltatu zenean, patata frijitu haiek plater batera bota eta jan egin zituen.  

Hura izan balitz amaiera! 

Nire nitasunaren atalik potoloena hagin haiek desegin zuten, bai, baina oraindik bazen nire arimaren ataltxo bat bizirik: nik ez nuen nire neba-arreben zortea izan, eta zartaginetik platererako bidean jausi egin nintzen, nora eta ezkaratzeko lurrera. Ni, patata frijitu haien guztien artean txikiena eta malapartatuena. 

Eta hori azken tragedia izan zen, nahiz eta sekula ez den komeni “azken” hitza erabiltzea, beraren ostean beste azken bat egon ohi da eta. 

Mutilzahar baten etxean badira hainbat ezleku. Ezlekuetan ez da egundo ezer gertatzen. Ezkaratzeko zorua ikustea besterik ez dago: ni bezalako ezgauzen garaje ikustezina da. Mutilzaharraren begien dioptrientzat ikustezinak gara, bai. Izan ere, oso erosoa da zikinkeria ez ikustea zikinkeriarekin bizitzen ohitzen zarenean. Hatsa erraz bihurtzen da usain mutilzahar baten etxean. Geu ere paisaia ikustezin bihurtu ginen ezkaratzaren zorua ukitu genueneko. 

Eta hemen nago, ezleku honetan ahazturik, erratzarekin amesten. Baina erratzak, mutilzaharren etxeetan, objektu subjuntiboak dira. Eta ni erratz baten igurtzi indikatiboak bakarrik salba nazake. 

Edo ez. 
 
 
 

Bernardo Kapanaga

Skafandra Vulvova meatzari alkoholiko baten alaba zen. Aita egunez meatzean sartzen zen, eta gauez alabaren barrenetan. Hamazortzi urte bete berriak zituela, aski zela erabaki zuen baina: aita mozkortua gainera etorri zitzaion gau horietako batean,  aitonaren sable zaharra hormatik hartu eta hankarteko beste sable zatar hura moztu zion. Ondoren, trofeoa beheko suan jarri, txitxi-burruntzia egin eta aitaren txakurrari eman zion. Norka poz-pozik jarri zen, eta mokadu baten jan zuen nagusiaren dindirri erre hura.  

Biharamunean Skafandra Vulvovak alde egitea erabaki zuen. Aitak zigor hura merezita zuen, baina bera zikin sentitzen zen, bekatu handia zen bere bihotz ortodoxoarentzat aita hil izana. Europa osoa zeharkatu zuen, bere iragana eta egindako izugarrikeria ahaztu nahian, eta ez zen gelditu Kantauri itsasoraino heldu arte. Patuak Berango izeneko herri bateraino eraman zuen, eta bertako jatetxe batean hasi zen lanean, suetean.  

Ezin bekatu izugarria ahaztu baina. Barkamena behar zuen, bere burua nolabait araztu. Eta hori lortzeko, zer hobeto Kantauriko ur hotzetan murgiltzea baino? Ur haien sakontasunean lortuko zuen agian barnean sentitzen zuen lohitasuna garbitzea. Hartarako, urpekaritza ikastaroa egin zuen. Eta, titulua lortu bezain laster, kirol hura praktikatzeari ekin zion. 

Murgilaldi horietako batean gertatu zen Skafandra Vulvovaren bizitza aldatu zuen enkontrua. Kantauriko itsaspean ez da argitasun handirik izaten, eta egun hartan ere ez. Horrexegatik geratu zen zalantzan, hura ikusi zuenean. Hasieran zeroia zela pentsatu zuen, edo balea, hain zen handia animalia hura. Hala ere, zerbait ez zen normala: balea moduko hura itsaspearen hondoan zegoen, eta pertsona bat balitz bezala zebilen oinez, tirriki-tarraka. Astiro-astiro hurreraturik, azkenean parean jarri zitzaion, eta hara!: baleatzat hartu izan zuenaren aurpegia ezaguna egin zitzaion. Egia ote zen ikusten ari zena? Baina, baina… Jesus Nazaretekoa zen eta! 

Keinuen bidez baietz erantzun zion, bera zela nazarenoa. Skafandra Vulvovak errukiturik begiratu zion, gurutzeetako jesus anorexiko haien aldean hura munstroa baitzen. Nazarenoak ahal izan zuen moduan azaldu zion guztia: itsasoaren gaineko osteratxo haietako batean goseturik sentitu zela, eta badakizu, bera betidanik oso gustukoa izan duela arraina, gogoratzeko ogi eta arrainen miraria. Eta antxoak jaten hasi zela, antxoak jan eta jan aritu zela denbora luzean, eta mirariaren kontrakoa gertatu zela azkenean, antxoak biderkatu barik zatikatu egin zirela, zati-zati egin zirela bere ahoan. Hortaz, bera zela antxoak Kantauri itsasotik desagertu izanaren erruduna. Eta halako tripakadaren ostean uraren gainean ibili ezin eta pisuaren pisuaz hondoratu zela, eta hantxe zebilela, besterik ezean, itsasoaren hondoan batetik bestera paseatzen, gazteluetako mamuak legez, bola astuna batetik bestera daramatela. 

Skafandra Vulvovak, belauniko jarrita, nazarenoa gurtu zuen, eta bere bekatuak oro barkatzeko eskatu zion. Hantxe zeukan bere bihotza garbitzeko parada. Nazarenoak baietz erantzun zion, barkatuko zuela, baina baldintza batekin: handik atera behar zuen. 

Skafandra Vulvova pentsakor geratu zen. Nola eraman antxoa-ontzi hura itsasgainera? Ikastaroan erakutsi ez zioten zerbait bururatu zitzaion, deskonpresioa lortzeko sistema sekula erabili gabea, hain zuzen ere: nazarenoak bere lapafreskoan hartu beharko zuen arnasa. Eta horixe egin zuen, ondo pozik barrez: neska eder haren beheko ezpainetan itsatsi zituen bereak, bentosak bailiran. Eta horrelaxe obratu zen miraria: Skafandra Vulvovak atoian eraman zuen itsas zepelin hura, kostalderaino. 

Nazarenoak, lehorrera heldu zenekoxe, ebanjelizazioari ekitea erabaki zuen. Bi mila urte arinago bezala, arrantzale bila hasi zen. Eta, hara kasualitatea: hantxe bertan horrelako batzuk zeuden, heldu berriari harriturik begiratzen ziotela. 

—Neuk desagerrarazi dut antxoa Kantauri itsasotik! 

Miraritzat hartuko zutelakoan esan zien, arrantzale haiek txunditzeko asmoz, baina esaldi hark ez zien batere graziarik egin, antza. Morroi hura drogan zebilela iruditu zitzaien, eta ezelango erreparo barik egurtu zuten, mankaturik utzi arte. Skafandra Vulvovak, errukituta, ez arduratzeko esan zion: 

—Nazareno, kontu egizu bi mila urte pasatu direla eta daukazun itxura horrekin ez zaituela inork ezagutuko. Dizipuluak barik, managerra behar duzu. Uzten badidazu, neu izango naiz zure managerra. Irabazien erdia zuretzat; bestea, niretzat. 

Horrela hasi zen euren elkarlana. Enpresari INRI S.L. jarri zioten izena. Skafandra Vulvova gogotsu hasi zen lanean. Lehenik, Vaticanora deitzea bururatu zitzaion, papamobila alokatzeko. Baina nazarenoaren dimentsio zetazeotarra gogoan, zerbait handiagoa beharko zuten, limusina baino handiagoa izango zen zer edo zer.

—Bricomaniara joango gara! —erabaki zuen Skafandra Vulvovak. 

Erabaki zuzena izan zen, programa horretan irtenbidea topatu baitzieten: zer hobe nazarenoarentzat Aste Santuko pasoa baino? Gurutzean joateko moduan ez zegoenez, besaulki erraldoia egin zioten, bertan jarrita joan zedin, patxada ederrean. 

Ondoren, Skafandra Vulvovak, pasoa nork eramango zuen erabakitzeko, katalogoetara jo zuen. Sevillako kofradiei deitu zien aurrena, baina ezetz erantzun zioten, nahikoa zutela euren pasoekin, eta ez zeudela gantz pila hura eramateko prest. 

—Doala Descorporación Dermoestáticara! —erantzun zioten guztiek. 

Azkenean, mila eta bi porroten ostean, pasoa nork eraman topatu zuen: Letoniako neska-eskola batetik berrogei nerabe bidali zizkioten. Ilehoriak ziren guztiak, eta euren motots luze-luzeak elkarri lotuta ibiltzen ziren pasoaren azpian. Esan zitekeen denen artean gorputz bat osatzen zutela, eta euren arteko lotura motots luze haiek zirela. Nazarenoak eskatu zuen neskatila haiek ikusi nahi zituela, pasoa zeramatela. Beraz, zorua kristalezkoa jarri zioten pasoari, eta zelan begiratzen zien berrogei neskatila letoniarrei nazarenoak, zelako irritsaz! Harrezkero, gau-poluzioak egunez ere izatera pasatu zen (kontu hori ez zen miraritzat hartu, ordea). 

Horrela hasi zen nazarenoaren ebanjelizazioa. Tarteka, mirariak egiten saiatzen zen, baina praktika falta zitzaion, bi mila urte ez baitira alferrik pasatzen. 

Behin bost ogi eta bi arrainen miraria errepikatzen saiatu zen. Zapatu gau batean, milaka gazte bilduta zeuden basamortu itxurako toki batera heldu ziren. Gazteak oro horditurik zeuden, elkarretaratze alkoholikoaren kariaz, eta han dena zen sodoma eta gomorra.  

—Zatozte! Neuk emango dizuet afaltzen! 

Eta nazarenoak, berbok esanda, bost ogi mutur eta bi sardina-lata atera zituen zorrotik. Eta, jakiok bedeinkaturik, Skafandra Vulvovari esan zion gazte haiei guztiei emateko. Eta orduan jazo zen jazo beharrekoa: ogi muturrak donuts bihurtu ziren, milaka donuts gazte-aldra harentzat. Latetako sardinak, berriz, oilasko bihurtu ziren, ezin jakin nola. Eta gazte haiek guztiek lehertu arte jan zuten, eta batu zituzten hondarrak hainbeste izan ziren, ze hamabi zaborrontzi bete zituzten. 

Mirari horrek ez zion inolako onurarik ekarri. Hasteko, gazte haien kontura negozioa egitera joandako saltxitxautoetako jabeak sutan jarri ziren, eta berrogei neskatila letoniarrek ziztu bizian atera behar izan zuten nazarenoa handik. Baina txarrena hurrengo egunetan etorri zen: donutsak ekoizten zituen enpresak salaketa jarri zion, plagioa egin izanagatik, eta Pollos Oikina enpresak ere nazarenoa salatu zuen, lehia leialbakoa leporatuta. 

Nazarenoari zazpi t’erdi axola salaketa haiek guztiak. Skafandra Vulvovak kontuz ibiltzeko esaten zion, egile eskubideak kontu serioa zela, baina alferrik. Nazarenoa mirariopteroen espeziekoa zen nonbait, eta ezin burutik kendu grina zoro hura. 

Beste batean, andre konkortuaren miraria errepikatu nahi izan zuen (Lukas 13, 10-13). Ospetsu bihurtu guran, aireportu batera joan zen, bertan biltzen baitira paparazziak izenekoak, famatuen xerka. Eta probidentziak nahi izan zuen egun hartan aireportu hartara Albako dukesa iristea. Babuinoen oinordeko zuzen hori, denek dakitenez, gurpilaulkian eramaten dute (irakurleak erabaki dezala aurreko esaldiaren koma artekoa zeinekin doan). Bada, nazarenoa haren aurrera joanik, hauxe esan zion: 

—Andrea, libre zara zure gaitzetik. 

Eta eskua haren buruan paratu zuen (nazarenoa ezin zenez besaulkitik altxatu, gomazko esku bat erabiltzen zuen mirarietarako, makila luze-luze baten muturrean itsatsita zegoena). Atoan, Albako dukesa itxuraldatzen hasi zen, erran nahi baita buruko ile kizkur zuri zatar haiek gorputz osora barreiatu zitzaizkiola. Horrekin batera, gurpilaulkitik altxatu eta jauzika hasi zen, bere babuinotasuna agerian utziz. Bere segizioa eta paparazzien saldoa atzetik joan zitzaizkion, ezin harrapatu baina. Handik egun batzuetara zine areto batean topatu zuten, El Planeta de los Simios ikusten, eta zooilogiko batera eraman behar izan zuten. 

Horrelako mirarikerien ondorioz, azkenean nazarenoa atxilotu egin zuten. Berrogei neska letoniarrak libre utzi zuten, eta euren herrira bidali, beti ere mototsak elkarri lotuta. Skafandra Vulvova, berriz, nazarenoaren defentsa egiteko prestatu zen (“Ikasi abokatutza hamar egunetan” liburuxka erosita). 

Nazarenoari egozten zizkioten karguak ez ziren makalak: Eliza Katolikoak pertsonalitatearen ordezkatzea leporatu zion, eta euren eliztarrei iruzur egin nahi izatea (Eliza Katolikoak ez zuen inondik inora sinetsi fedegebe hura Salbatzailea izan zitekeenik); Pollos Oikinak, oilanden lapurreta; Alba familiak, dukesaren baitan hominido baten izpiritua sartu izana; arrantzaleen kofradiek, Kantauri itsasoaren desantxoazioa; Letoniako gobernuak, berrogei neraberen bahiketa eta esplotazioa; Donuts enpresak, formularen plagioa; Skafandra Vulvovak, finitzeko, salaketa haien maremagnuma ederto baliatu zuen, bere aitaren hilketa egotzi baitzion, zer arraio! 

Audientzia Nazionalean egitekoa zen epaiketa; hala ere, garai latzak ziren haiek, eta ez bakarrik krisi ekonomikoagatik: Somaliako pirata haien erasoa inoiz baino lotsagabeagoa zen, eta lasai asko ibiltzen ziren Mediterraneoko uretan ere. Horietako eraso baten ondorioz, Espainiako printzea bahitu zuten Mallorca aldeko uretan (diotenez, morena bat harrapatu nahian zebilen, baina morena zen printzea harrapatua zuena; Somaliako piratak heldu zirenean, bazirudien elkarren lagun handi eginak zirela, besarkaturik aurkitu baitzituzten. Hori ez zitzaion batere gustatu printzesari). Piratek Espainiari Barne Produktu Gordinaren erdia eskatu zioten, eta horrek diru murrizketak eragin zituen boteregune guztietan. Horren guztiaren ondorioz, epaiketa Audientzia Nazionalean egin barik, Telecincori saldu zioten esklusiba (“Condéname deluxe” programari, hain zuzen ere).  

Telecincok epaiketa hartarako telebista kateetako hienarik ospetsuenak fitxatu zituen. Zenbat diru eskatzen zuten ikusita, hara zer irtenbide topatu zuen Telecincoko zuzendaritzak: nazarenoari galdeketa egingo zioten kazetariei hankak moztu zizkieten (horrela, soldataren erdia ordainduko zieten, kar-kar-kar). Patiño, Mariñas eta enparauen gerritik gorako gorpuzkinak besaulkietan jarri zituzten, euren galdera pozoitsuak jaurti zitzaten. Primeran egin zuten lan hori: fiskalik zitalena baino askoz ere hobeto. Besteak beste, kontu hauek argitzeko esan zioten nazarenoari: 

• Zer erlazio izan zenuen Maria Magdalenarekin?
• Maria Magdalenak ikusi zuen inoiz zure txoritxoa?
• Maria Magdalenari axola zitzaion zure txoritxoaren tamaina?
• Larrutan egin zenuen Maria Magdalenarekin?
• Eta zure dizipuluek zer? Eurek ere matxunbratu zuten?
• Madalenak gosaltzen zenituzten elkarrekin, ala Maria gailetak?
• Zer dio zure aitak erlazio horri buruz?
• Homosexuala zara?
• …

Azkenean, bistan da, nazarenoa zigortu egin zuten. Somaliako piratei esan zieten hura zela Espainiako Barne Produktu Gordinaren erdia, eta zamaontzi batean bidali zuten harantz. Diotenez, zamaontzi hori Suez kanalean geratu zen trabatuta, harako bidean nazarenoak Mediterraneoko arrain-sarda guztiak jan zituen eta. Ordurako, beraz, Espainiako Barne Produktu Gordinaren erdiaren hirukoitza zen (gutxienez). 

Skafandra Vulvovari dagokionez, Errusiara bueltatu zen. Merkataritza ilegala da orain bere zeregina: vodka botilak trafikatzen ditu, ur bedeinkatua delakoan. Eta ez dute inoiz harrapatu, ondo gordeta eramaten baititu. 

Ez, ez zaitezte hain maltzurrak izan: ez ditu abizenean eramaten, izenean baino. 
 
 
 
 
 

Bernardo Kapanaga