Berria egunkariak elkarrizketa egin dio Arnaldo Otegiri. Hau da bertan jasotzen dena.
Jauzia den edo ez ekintza zehatz hori egin dutenek argitu beharko dute. Ez dut uste horretaz espekulatzea komenigarria denik. Ni irtenbideak planteatzearen aldekoa naiz. Herri honetan askotan halako gertaeren aurrean askok errudunak bilatzen dituzte. Nik ez ditut errudunak bilatzen, nik irtenbideak bilatzen ditut.
Espainiako Gobernuaren mezua, ordea, monokordea eta itxia da. Duela egun batzuk Zapaterok esan du ETAk hiru aukera izan dituela eta ez dela beste aukerarik egongo. Hala ere, posible ikusten duzu beste negoziazio prozesu bat?
Halako mezuak askotan egin dira. Esan daiteke negoziaziorako estrategia bat ere izan litekeela. Asko azpimarratzen da ETAk galdu duela aukera bat edo bi. Baina Zapaterori esaten diot: zuk Euskal Herriarekin duzu arazoa. Euskal herritarren gehiengoak, jokaleku demokratiko batetik, gure etorkizuna libre eta demokratikoki eraiki nahi dugulako. Horri erantzun behar dio Estatuak: onartzen du edo ez Euskal Herria nazio bat dela eta erabakitzeko eskubidea duela? Hori da gatazkaren muina. Konbentzituta nago abertzale garenok eta independentista garenok eraiki behar dugula estrategia bat non berriro ere argi frogatu behar diogun Estatuari herri honekin eta herritarrekin daukala arazo estruktural bat eta horri ezin zaiola aurre egin negoziazio estrategia batetik ez bada. Hori da gure erronka berriz ere.
Batzuen ustez, aurreko prozesuak balio izan du ondorioztatzeko Espainiako Estatua eta alderdi sozialista ez daudela prest erabakitzeko eskubidea onartuko duen negoziazio prozesu batean sartzeko. Zer uste duzu?
Euskal herritarrok nahiko eskarmentua eduki beharko genuke ondorio batzuk ateratzeko. Estatuak ez du borondaterik, noski. Estatuak ez du gustuko euskal herritarron erabakitze eskubidea eta saiatuko da ahalik eta kostu politiko gutxienarekin gatazka amaitzen, itxuraz soilik amaitzen bada ere. Negoziazio prozesu batean, abertzaleok eta ezker abertzaleak oso posizio indartsuak ditugu, arrazoizko ideiak planteatzen ditugulako eta termino demokratikoetan planteatzen dugulako irtenbidea. Beraz, gure indarra gure herrian dago, eta herria, nolabait, gure atzean jartzen badugu, eta termino demokratikoetan aldarrikapen batzuen atzean indar harremanetan gehiengo zabal bat lortzen badugu, hori izango da neurgailua mugiarazteko estatu hori. Estatuak ez du ezer emango doan, estatuak ez du bere borondatez ariketa demokratiko bat egingo. Baina Eskozia, Groenlandia, Flandria eta Irlandaren kasuetan bezala, gehiengo demokratiko zabal bat lortzen bada independentziaren alde, Europan posible da estatu bat egitea. Horren inguruan badaukagu zer pentsatu eta zer egin. Hori ezin da Auzitegi Nazionalarekin gelditu. Herri honek baldintzak ditu halako ekimen bat martxan jartzeko, argi eta garbi.
Negoziazio prozesua amaitu zenean Espainiako Gobernuak ildo bat jartzen du martxan: ezker abertzaleari ez uztea politika egiten, ETAk jardunean jarraitzen duen bitartean. Lortzen ari al da?
Estatuak estrategia argi bat du, helburu zehatzak bilatzen dituena eta ezker abertzalearen proiektua neutralizatu nahi duena. Horretan tronpatzen dira. Dagoeneko jakin beharko luketelako errepresioak ez duela ezker abertzalea desagerraraziko. Ezker abertzaleak eta Euskal Herriak oso lotura estua dutelako, oso sustraituta dagoelako, langile mugimenduan, emakumeen mugimenduan, presoen aldeko mugimenduan... Eta herritarren gehiengo zabalaren interesei erantzuten dien eskaintza politikoa duelako.
Zein da bada estatu bat eraikitzeari begira eratu nahi duzuen «estrategia eraginkorra»?
Egoera latza izanda ere, badaude mahai gainean hainbat aktibo ezkertiar eta abertzaleontzat. Alde batetik, herri honetan denak gara kontziente etorkizuna beste parametro batetik eraiki behar dela. Ez estatututik, ez foru hobekuntzatik, ez autodeterminazioaren ukaziotik ezin da eraiki Euskal Herria etorkizunean. Herri honetan gehiengoak pentsatzen du negoziazioaren bidea dela gatazka konpontzeko bide bakarra. Europako kontestuak frogatzen du, gainera, estatu bat egitea Europan posible dela. Horretarako gehiengo demokratikoak osatu egiten badira. Horrez gain, guk planteatzen dugun eredu sozialaren aldeko indarrak mugitzen ari dira mundu guztian. Horiek dira gure aktiboak. Afera da ingurumari oso hori kontuan hartuta, nola gorpuztu egiten dugun aukera hori estatuaren aurrean jartzeko, estatuarekin negoziatzeko eta jokaleku demokratiko bat lortzeko.
Nola egiten da hori?
Nire ustez, hori da gure erronka orain. Momentu hau independentisten momentua da. Euskal estatua egin nahi dugunon momentua da. Ezin gara itxaroten egon PSOEk borondatea duen, EAJ badatorren eta besteek zer egiten duten. Euskal estatua eraiki nahi dugunon eskuan dago etorkizuna momentu historiko honetan. Hori da gure ardura politikoa.
Legez kanpo egonda ere eta aritzeko jartzen zaizkizuen eragozpenak izanda ere?
Momentu honetan estatuak behar du ezker abertzalea neutralizatuta edukitzea. Ezker abertzalea gai delako lehen aipatu ditudan baldintza horietatik estrategia eraginkorra sortzeko motorra izateko. Motorra gripatu nahi dute. Egoera gogorra da, legez kanpo gaude, jende asko kartzelan eta abar... baina horrek ezin gaitu eraman perspektiba galtzera. Aurretik ere ezker abertzalea gai izan da egoerarik latzenetan eztabaida politikoaren parametroak markatu eta panorama politikoa irauli duten ekimenak jorratzeko. Urrutiago joan gabe, ezker abertzalea gai izan zen, legez kanporatze estrategia indarrean egonik ere, azken negoziazio prozesua eraikitzeko. Eta aurrerantzean ere gai izango da iniziatiba politikoa berreskuratu eta aldaketa momentu hau bestelako jokaleku bat eraikitzeko baliatzeko.
Lehen aipatu duzu «EAJren zain egon gabe». Zure ustez, EAJ osoa ote dago prest Espainiako Estatutik eskaintzen zaion jokaleku horretara egokitzeko?
Denbora asko pasatu dugu EAJ beste gauza bat izan dadin ahalegintzen, baina EAJ EAJ da. Une honetan, EAJren zuzendaritzaren apustu estrategikoa argia eta garbia da: PSOErekin berriro ere gobernu bat egitea, estatu alderdi bat bilakatzea eta erreforma estatutario baten bitartez bermatuak ikustea bere interes politiko eta ekonomikoak hiru probintzietan. Hori da EAJren hautua. Nik ez dut uste hori denik EAJ osoaren hautua, baina hori da zuzendaritzaren eta agintzen dutenen hautua momentu honetan. Aldiz, nire ustez, oinarri sozialaren zati handi bat euskal estatuaren aldekoa da, eta, beraz, proiektu horretarako irabazi behar dena. Baina bide hori egiteko eta indar metaketa hori egiteko, EAJ ez dut ikusten, beren burua baztertzen dutelako. Haien apustua beste bat da. Egungo EBBn, hauteskundeak pasatu ondoren helburu bat daukate : Lizarra-Garazin aldaketarako sortutako baldintzak neutralizatzea. Etapa hori amaitutzat ematea, PSOErekin egindako itun baten bitartez. Hori dago jokoan hauteskundeetan.
Nola eratu nahi duzue polo subiranista?
Ondo doitu egin behar da azterketa momentu historikoaren inguruan. Herri honek desgastatu ditu esparruak, eta baldintzak badaude aldaketa politikorako. Aldaketa politiko hori saihesteko iruzur bat martxan dago. Lizarra-Garazin sortutako baldintza politiko, sozial eta sindikalak desaktibatzeko operazio bat martxan dago estatuaren gidaritzapean eta EBBren kolaborazioarekin. EAJtik ezkerrera gauden euskal estatuaren aldeko indar sozial, sindikal, politiko eta herritarrek nola egiten diogu aurre horri guztiari? Oso sakoneko eztabaida da. Poloaren inguruko eztabaida honen inguruan egin behar da: EAJk eta PSOEk egin nahi duten iruzurrari nola jarri harresi herritar bat, herri honi nola eskaini euskal estatu bat osatzeko bide estrategiko bat, eta nola bideratu estatuarekin negoziazio prozesu bat, non horren ondorioz egoera demokratiko bat egongo den Euskal Herrian. Horrek gogoeta sakona exijitzen du, bidea lasai eta tentuz egitea, eta oinarri sendoekin. Hori da ezker abertzaleari interesatzen zaion eztabaida.
Nola osatu ahal da gehiengoa polo horren inguruan EAJ gabe?
Lehenik, egiaztapen bat: egun independentista gehiago daude EAJtik kanpo EAJ barruan baino. Bigarrenik, nire ustez, EAJren oinarrian gehiago dira independentziaren aldekoak kontran daudenak baino. Baina EAJren egungo zuzendaritzak ez du independentziaren aldeko apusturik egiten, ez eta egingo ere. Haien asmoa beste bat da, berriz ere estatu itun bat egin beste ziklo luze batetarako Lizarran eginiko apustua betiko lurperatzeko. Horiek horrela, guri dagokigu eskaintza zabala egitea, egingarria, gehiengo horretan EAJren oinarriak ere lotzeko. Eta gauza bat argi daukat: EAJk burujabetzaren aldeko apustua soilik eginen du argi ikusten badu beste motatako apustua eginez gero bere hegemonia arriskuan daukala. Beraz, utz diezaiogun EAJrekiko espekulazioak egiteari, eta has gaitezen guri dagokigun lana eta ardura betetzen. Guk nahi dugu euskal estatu bat eraiki ezkerretik, guri dagokigu urratsak egitea.
Abagune elektoraletik haratago?
Haratago joan behar da, baina bere garaian espresio elektoralak eduki beharko ditu. Nik honako hipotesi hau planteatzean dut: posible izango da egunen batean independentistek irabaztea hauteskundeak? Nire ustez, bai. Horretarako lehenik eta behin etxeko lanak ondo eginak eduki behar dira. Hemen aldaketa etortzekotan soilik independentisten eskutik etorriko da. Horregatik nahi dute independentisten erreferentzia nagusia kanpo utzi datozen hauteskundeetan. Independentistok gauza bat behar dugu berreskuratu eta ezker abertzaleak lehena: irabazteko grina eta anbizioa. Konbentzituta nago independentistok irabaz dezakegula hauteskundeetan herri honetan. Badakit momentu honetan horrek erokeria dirudiela. Baina berreskuratu behar dugu perspektiba hori. Perspektiba luze horretan eraiki behar dugu bloke herritar independentista hori.
Zer esan nahi duzu «etxeko lanak eginda» diozunean?
Lizarra-Garazitik hona esan dezakegu aldaketaren oinarriak jarrita daudela eta gehiengo zabal batek bat egiten duela aldaketa demokratikoarekin, non euskal herritarren hitza eta erabakia errespetatua izan behar den. Afera da baldintzak egon badaudela horretarako, baina Estatuak indar aski duela aldaketa hori ekiditeko edota baldintzatzeko beren interesen arabera. Estatuak mugarri bat markatu du estrategia horretan datozen hauteskunde baskongadoetan. Alegia, EAJren zuzendaritzaren konplizitate osoarekin Lizarrako zikloari amaiera eman eta aldaketa demokratikoa zapuztu nahi du, berriz ere iruzur autonomikoa planteatuz eta beste ziklo bat irekiz. Hori dago jokoan, eta hori jakinik irtenbide demokratikoa nahi dugunok, eta euskal estatu bati atea ireki nahi diogunok, galdera bati erantzun behar diogu: nola egiten diogu aurre ekimen horri? Nola eraikitzen dugu harresi politiko, sindikal eta herritar bat Estatuaren eta EAJren maniobra hori ezinezkoa egiteko? Eta, azkenik, nola antolatzen dugu estrategia eraikitzaile bat euskal estatua ezkerretik eraiki nahi dugunak? Galdera horiek guztiak erantzuteko, gainera, lehenik nire ustez beharrezkoa da ezker abertzalearentzat errebindikazio ziklotik egikaritze ziklo batera pasatzea, horretarako ibilbide orri argi bat behar dugu diseinatu.
Ahalegin horretan, adibidez, Azpeitian gertatutako guztiak -Inazio Uriaren hilketa, gobernu akordioaren haustura, zentsura mozioaren iragarpena...- zer-nolako eragina izango du?
Azpeitian gertatutakoaz hango alkateak esandakoa eta ezker abertzaleak bere oharrean esandakoa berretsi egin behar da. Oso egoera gogorraren aurrean izan gara; zoritxarrez, ez da lehen aldia. Horrek ekarri ditu ondorio batzuk. Alde batetik, gure ustez, oso lan txukuna egiten ari den udal baten ezegonkortasuna. Horretan esan behar dugu EAk ez duela ongi kudeatu presio mediatikoa. Azpeitiarrek Azpeitian EAJren udal alternatibo bat nahi zuten eta nahi dute eta horretarako bozkatu zuten. Nolabait, gertatutakoa erabiltzea horretarako, zilegi izan daiteke EAJren partetik, baina EAkoek beste motatako jarrera eduki behar zuten. Ingurumari horrek guztiak zaildu egiten du era lasaian halako gogoetak egitea. Hala ere, halako egoerek zailtasunak eta oztopoak jartzen dituzte hainbat gauzatarako, baina oztopo eta zailtasun guztien gainetik badago herri interes bat. Herri honek interesa du EAJtik ezkerrera halako mugimendu bat osatzeko eta estrategia bat osatzeko. Gauza mingarriak eta samingarriak badira ere, herri honek horren beharra dauka, eta behar hori gogobete behar da.
Lehenengo aldia izango da konpartitzen duzuela akusatuen aulkia halako kideekin...
Paradoxikoa izango da. Han eseriko gara Alderdien Legea egin dutenak, Alderdien Legearen kontra daudenak baina horretaz aprobetxatu direnak, eta Alderdia Legea lehen pertsonan sufritu izan dugunak. Nahiko paradoxikoa da. Hor daudenak -ez pertsonak baina bai sentsibilitate politikoak- orain dela bi urte Loiolan eta Europan egon ginen eserita gatazkari konponbide bat emateko. Eta orain, aldiz, tribunal baten aurrean gaude, gatazka konpontzeko izandako elkarrizketengatik. Nahiko harrigarria izango da guztientzat akusatuen aulkian denak elkarrekin egotea. Mundu guztiak daki Euskal Herriko gatazka gainditzeko elkarrizketa beharrezkoa dela, eta hor espresuki esertzen garen sentsibilitate politikoek parte hartu behar dugula. Aldiz, orain tribunal baten aurrean egon behar dugu.
Epaiketa izan daiteke neurgailu bat neurtzeko elkarrizketaren aldeko konpromisoa? Zer espero duzu Ibarretxe eta Lopezen aldetik?
Epaiketan denak hitz egingo dugu bakeaz, elkarrizketaz, eta abarraz. Baina errealitatea hau da: elkarrizketan parte hartzeagatik neurekin eseriko diren kideak kartzelan daudela, eta ni atera berri naizela. Epaiketan esaten direnak neurgailu bat agerian utziko dute: denek elkarrizketaren onurei buruz hitz egingo dugula, jakin badakigulako euskal herritarren gehiengoa horren aldekoa dela... baina gero hitzetik haratago ekintzak daude, eta egun EAJren eta PSOEren ekintzak ez doaz bide horretan, kontrako bidean baizik.
Denbora gutxian, akusatuen aulkitik hauteskunde lehiara pasatuko zarete. Ezker abertzaleak aurkezteko biderik izango du?
Segur aski ezker abertzalearen kontra neurri guztiak hartuko dira zerrenda bat aurkezterik izan ez dezan. Zergatik nahi dute ezker abertzalea parlamentu horretatik kanpo? Aldaketarako motorra izan daitekeelako, eta egin nahi denerako traba egiten duelako. Baina ni konbentzituta nago ezker abertzalea izango dela hauteskundeetan, eta ahalegina egingo duela egoteko. Instituzioetan egon nahi dugulako, eskubidea daukagulako eta herriak gure alde bozkatu egiten duelako. Gure bokazioa, besteak beste, hauteskundeetan egotea da, instituzioetan egotea eta bozak lortzea. Herritarren interesak defendatzeko, herritarren borrokak ordezkatzeko instituzioetan eta abar. Horrekin batera, ezker abertzaleak beste kezka hori dauka, haratago doana: nola antolatzen dugun herri hau irabazteko, lehenik eta behin, jokaleku demokratiko bat, eta, bigarrenik, estatu bat izatea. Ezker abertzaleak, une honetan, bi kezka horiek ditu, maila berean. Herri honi estrategia eraginkor bat eman behar diogulako, irabazteko, behingoz. Bidean aurrerapauso handiak ematea lortzen dugu, baina falta zaigu lana biribiltzea.
Hauteskunde zehatz hauetan Ibarretxe eta Lopezen arteko lehia nola ikusten duzu? Horrek polarizatuko du kanpaina?
EAJk 2001eko eskema berreskuratzeko asmoa du. Baina ez dakit horrek funtzionatuko dion. Ez dut uste egoera eta ingurumaria berdinak direnik, eta Patxi Lopez, nahi eta nahi ez, ez da Mayor Oreja. Saiatuko dira, estrategia elektoral gisa, lehia horretan kokatzen. Baina nik galdera bana egingo nieke. Hauteskundeak pasatu ondoren EAJ prest dago PSOErekin itun bat sinatzeko? Bai ala ez? Esan dezatela jendea bozkatzera joan baino lehenago. Eta PSOEri gauza bera. Hauteskunde hauetan estrukturala izan daitekeen faktore bat dago jokoan: urteetan sortutako baldintzak (haien alde asko borrokatu gara) zapuzteko ekimena dago jokoan. Eta zapuzte estrategia hori geldiaraztea da benetako aldaketa demokratikoa nahi dugunon erronka. Horretarako prestatu behar dugu, eta horretan indar eta ausardia osoz jokatu, eta hori da, besteak beste, ezker abertzalearen ardura politikoa.
Hipotesi moduan, Patxi Lopez Ajuria Enera iristeak zein ondorio ekar dezake?
Benetako aldaketarik ez du ekarriko. Herri honek behar duen aldaketa ez du ekarriko. Aldaketa nabarmen bat litzateke: 30 urtean abertzale ez den lehendakari bat egotea berritasun garrantzitsu bat da, baina hori izango da, seguruenik, egungo estatus politikoa egonkortzeko, hauteskunde antidemokratikoen bitartez. Euskal politikagintza eta bizitza soziala betiko gurpilak mugiaraztea ez da herri honek exijitzen duena, baizik eta behar duen bidean jartzea aldaketa.
Jesus Egigureni entzun diozu esaten lehendakari aldaketak bakea ekarriko duela datozen lau urteetan?
Bai. Elektoralki erabiltzen zuela uste dut. Egigurenek eta PSE-EEk argi daukate euskal gizarteak txalotu egiten dituela halako ahaleginak eta, beraz, horregatik erabiltzen dute amu elektoral moduan. Horrek bakea ekarriko du? Berez, ez du bakerik ekarriko, denen zoritxarrerako. Hona bakea izango duen egoera ekarriko du alderdi politikoak gai bagara behingoz jokaleku demokratiko bat adosteko. Horretan ibili ginen pasa den prozesuan, ibilbide handi bat egin genuen, eta ibilbide horren azken zatia egin behar dugu. Ahalik eta azkarrena, hobe guztiontzat lehenbailehen bada. Ezker abertzalea horren aldekoa da.
Post a comment