Lubakietatik

Gero eta garbiago daukat komunikazioa dela mundua alda dezakeen tresna eraginkorrena. Gaur egun komunikazioa da tresnarik gutiziatuena. Aspalditik izan da laugarren botere bezala deitua. Komunikazioa menpean duenak historia du menpean. Lehen mailako informazioa duenak historia berridazten du nahierara.

Vietnamgo gerraren karietara garbi geratu zen estatu batuetako gizarteak eginiko presio sozialagatik galdu zela, eta horretan garrantzitsua izan zen medioen ekarpena. Pertsiar golkoko gerran, jada aurreko esperientziatik ikasita, agintariek aukeratzen zuten zein informazio atera jendartera. Ez zen atera ez odolik, ezta soldadu patriotikoen hilotzik. Hala zioen batek, telebistan agertu ez dena ez da gertatu. Beraz, gizartea itsu egon zen gerra horren aurrean, komunikazioa gerrarako armarik eraginkorrenetariko bat bezala erabilita. Hitzak, gerrak galdu edo irabazi ditzake. Pisu handiegia du garrantzirik ez emateko.

Ikusi besterik ez dago Afrika iparraldean izan diren iraultzetan izaten ari den garrantzia. Baten batek omenaldiren bat egin sare sozial bati bere semeari izen hori jarrita. Diktadura horietako gobernuen jarrerak ere ederki salatzen du, ia aurreneko neurria errebolten aurrean komunikatzeko bideak etetea izan da, internet moztu dute, telefono estalkia ez da lehen bezain ona. Denek diote beraien egia, denek saldu nahi diote munduari beraien egia.

Horien artean mass mediek duten garrantzia ez da ahaztu behar. Hauek nork kontrolatuak dauden ez dago esan beharrik. Anaia handia beti dugu atzean. Berri agentziek bidaltzen teletipoen atzean filtroa pasa duten berriak daude. Besteak ez dira iristen kazetarien erredakzioetara. Berria dagoen tokian ez bazaude, ia ezinezkoa da berri objetiboak ematea, jada lehenengo galbahea pasata baitute. Anaia handiak onartu ditu berri horiek.

Irakeko gerran ordea, berriz ere informazioak galdu araziko dio gerra estatu batuei. Interneten berri uholdea isiltzea ezinezkoa da. Petrolioa kontrolatzeko gerra hau justifikaziorik gabe geratzen ari zaie. Egunez egun, egiten ari diren sarraskiaren froga eta argazki gehiago ditugu. Aspaldi konturatu dira baina saiatu dira horren eragina murrizten.

Hala ere ez daukagu hain urrutira joan beharrik. Azkenaldian Espainiako hedabideek hartu duten joera ikusi besterik ez dago. Zer esanik ez Euskal Irrati Telebistan. Alde bat isildu dute. Jada atxilotuak bakarrik agertzen dira teleberrietan, ez da azaltzen, adibidez, handik astebetera askatu egin dutela. Edo inkomunikaturik egon diren denbora amaigabean salatu dituzten torturapean eginiko deklarazioetan oinarritzen direla fiskalak. Azken manifestazio jendetsuek ez dute izan ez Madrilen eta ez Parisen oihartzunik. Politika aldatu dute. Konturatu dira, agian tresna eraginkorrena informazioa dela. Herri bat garaitzeko ez dagoela metodo hoberik isiltzea baino. Nahiz eta Egunkaria kasukoak absolbitu, hori ez da atera hedabideetan.

Baina interneten garai honetan, informazioa askeagoa da. Zentsurak gero eta lan gehiago du ahots guztiak isiltzen. Edozein izan daiteke informatzaile beste edozein kazetari handiusteko baino sinesgarriago. Berriz ere, informazioa berreskuratzen ari da herria. Milaka proiektu daude beraien iritzia eta informazioa helarazten digutena. Ez konformatu esaten diguten guztia sinestearekin. Begiratu, aurkitu, konparatu eta egia hurbilago izango duzu.

Aukera asko eskaintzen dizkigu internetek. Era “anonimoan”(beharrezko neurriak hartuz gero) informatzeko nahi izanez gero. Edo aurpegia emanda berdin dio. Ez dugu gutxietsi behar dugun indarra. Gure eskuetan dago iraultza komunikatiboa. XXI. mendeko iraultza oinarriak ezartzen ari da gizartean. Komunikatu ala hil, hor dago gakoa.

Atzo albistegia ikusten ari nintzela, krisiaren izenean eginiko murrizketen  inguruan eginiko espainiar parlamentuko berria eman zuten. Justu antzean atera zutela aurrera sozialistek aurrera beraien neurri ekonomikoa, Zapatari kinka larrian dagoela… Baina nire barneko bonbila piztu zuena ez zen hori izan, berria ematerakoan datu interesgarri bat helarazi ziguten. Gaur ez du inork huts egin parlamentuko saiora. Hori ere albiste bezala eman zuten. Hau entzunda honako gogoetak egin nituen.

Parlamentariek ez dutela beraien lana betetzen argi geratu zen. Besteok ( herri xeheak) lanera huts egiten badugu, esplikazioak eman behar izaten ditugu eta bere ondorioak ekar ditzake. Hauek ere beti egon beharko lukete beraien postuetan, gustatu ala ez. Beraien betebeharra baita edozein lege bozkatzea, aztertzea, kritikatzea. Horretarako izan dira hautatuak. Baina beraiek nahi dutena egiten dute eta denak joaten direnean notizi bihurtzen da. Lotsagarria benetan. Isunen bat jarri beharko litzateke edo soldaten murrizpena. Gogora etorri zitzaidan nola euskeraren inguruko lege bat bozkatzen ari zirela Nafarroako parlamentuan, Nafarroa baiko hautetsi bat falta zela. Arrazoia mendian zegoela, esaiozu hori zure nagusiari eta gero kontatu esperientzia.

Austeritatea eta murrizketak bozkatzen ari diren honetan, zergatik ez dute beraiek lehenengo pausua ematen? Beraien lana ez dute ondo betetzen eta hori gutxi balitz, soldata altuak dituzte herritar xehearekin konparatuz. Kotxe ofizialak dituzte, txofer eta guzti, honek dakarren kostuarekin. Gure kontura zenbat kontu ez ofizial ordainduko ote zituzten batek daki. Hau guztia, Madrila joan eta hiru txotxongilori diskurtsoa entzuteagatik, zer esango ote du gauez 8 ordu katean egoten denak.

Lotsagarria da politikoen jarrera eta salatu beharrekoa iruditzen zait. Beraiek eraman gaituzte zulo honetara eta guk nabarituko dugu. Beraiek oraindik hor jarraituko dute beraien trajeekin mundua konpontzeko behatzik mugitu gabe edo mugitzen (e Iturgaitz!). Total, beraiek ez dute nabaritzen aldaketarik. Handitan parlamentari izan nahi dut!

P.D.: Monarkia bizkarroia ez dut aipatu ere egin artikuluan bi arrazoirengatik. Aurrenekoa, azken gertakizunen karietara, agian atxilotu egingo nautelako eta bigarrena artikulu oso bat beharko nukeelako beraien bidegabekeriak azaltzeko.

Jakina da, gazteok elizarekin ez dugula feeling askorik. Kontua da aste honetan berriz ere, zoritxarrez, eliza batean izatea egokitu zaidala. Mezetan sermoi eta jainkoaren goraipamenen aurrean, niri ere inspirazio zerutiarra etorri zitzaidan. Ez dakit zientifikoki frogatua dagoen baina eliza terapeutikoa dela iruditzen zait. Adinarekin etorri ohi diren zahartrosien aurkako erremediorik onena.

Hasteko elizek askotan ez dute irisgarritasun egokirik. Ni egon nintzena behintzat aldapa ederra igota dago eta ondoren eskailerak igo behar dira. Hori bertara iristeko behar den paseoa kontutan hartu gabe. Beraz, hasteko eta berotzeko ariketa fisiko pixkabat.

Baina ez da ariketa fisiko bakarra. Gora eta behera ibiltzen zara mezan zehar, eseri, zutik jarri, eseri…  Gainera apaizaren arabera ariketa aerobikoa egin dezakezu zutik zaudela bere hitz aspertua luzatzen badu. Sasoian sentitzen bazara eta hori zuretzeko gutxiegi dela iruditzen bazaizu beti duzu aukera, belaunikatu eta gora-behera horiei zailtasun puntu bat igotzea.

Bukaera aldera, barrita energetikoen antzeko zerbait ahoratzen dizute. Ez dakit zerrekin dagoen egina baina jainkoaren indarra omen du barruan. Uste dut oraindik ez dutela sustantzia dopanteen artean sartu.

Ariketa fisikoa lantzen den arren, ariketa mentalak ere egiten dira. Memoriaren lanketa egiten da oso modu pedagogikoan, kantak eta erabiliz. Errezuekin ere egiten da ariketa berbera. Gainera apaizari jarraitzeko askotan gaitasun mental garatua behar da, honek dakarren buruko gimnasiarekin.

Eliza bilgune den neurrian ere sozializazioa dakar adineko jendearen artean. Asko mezatara bakarrik ateratzen dira kalera eta oso beharrezkoa da elkarrizketak izatea ditugun erreflexu berbalak ez galtzeko. Herriko txutxumutxu gehienen berri izan dezakezu eta partehartzaile izan txutxumutxuen zurrunbiloan.

Eta pentsatuko duzue hau dena garestia izango dela, hain zerbitzu osasungarriak izanda dirutza oradindu behar dela. Ba ez! Bakoitzak nahi duena ordaintzen. Zerbitzuaren erdialdera poltsa bat pasatzen dute eta zuk nahi duzun diru kantitatea botatzen duzu. Nahi baduzu etxeko giltzekin txapon soinua imitatu eta kitto, xoxik utzi beharrik ez. Aldiz mejora handia egin badizu edo primitiban zerbait tokatu bazaizu gehiago bota dezakezu. Zure esku!

Utzi alde batera pilates, wii edo brain training bezelako produktu garestiak. Joan elizara, eliza terapeutikora! Profesional xantuenek egingo dizute kasu! Ez galdu aukera! Zure osasunak eskertuko dizu, eta poltsikoak ere bai!

Aspaldian eztabaida sortu du, beste hainbat konturen artean (nola gustatzen zaigun ados ez egotea) zezenketen kulturak. Nik zezenketaren alde edo kontra jarri beharrean, beste kontutxo bat plazaratu nahiko nuke. Egia esan askorik ez dut ulertzen baina galdera bat planteatu nahiko nuke.

Aste honetan, zezenak izen handiko toreatzaile bat harrapatu du eta hasiera batean bere bizia ere arriskuan ikusi dute. Baina ez al dute goraipatzen gizona zezenaren aurrean jartzea? Ez al dira hain ausartak, hain abilak? Zezenaren aldeko aldarrikapen bat egin nahiko nuke.

Zezen plazaren erdira ateratzen dira itsu-itsuan. Normalean gainera, ez dira ehuneko ehunean egoten eta ez beraiengatik, zerbait ematen dietelako baizik. Gizonak alde horretatik abantaila du, ez badago ondo ez da ateratzen eta punto. Ez da ezer gertatzen. Biak hor aritzen dira nor baino nor biziraupena helburu. Berriro ere desabantailan zezena, hasieran beste toreatzaile batzuk xaxatzen baitute bera nekatuz. Baina batzuetan hainbeste tranpa jasanda ere garaile ateratzen da zezena. Eta orduan zezenarekin zer gertatzen da? Ez al luke betirako indultatua izan behar?

NI zezenketen alde egongo nintzen egoera beretsuetan egingo balute borroka. Zezena eta bere adarrak vs gizona eta estoka. Orduan ea non gelditzen diren ausart uste horiek.

Euskal Herriko kapitaletan ez dagoen unibertsitate batean ikasten dut. Ingeniari izateko nabil saiatzen baina egunero sutan bukatzen dut jendearen hitzen joan etorrian. Ia unibertsitate guztian euskaraz ematen dira klaseak, beraz denek dakite, gehiago ala gutxiago euskaraz. Testuinguruan kokatuta goazen mamira.

Gazteok, ikasleok herriaren etorkizuntzat hartu izan gaituzte mendeetan barrena. Baina euskararen etorkizuna gure eskutan baldin badago, ez dut uste urrutira iritsiko denik. Agoniak luze iraungo du baina indarra ahultzen joango da, denbora aurrera joan ahala. Gutxi entzuten da euskaraz taldeko lanetan. Entzuten den euskera bakarra, ezjakintasunak dakar edo barneratutako hitzek. (Estoy haciendo la laburpen; pasame las ariketas,  estoy haciendo los ondorios). Lotsagarria da benetan. Bai euskerarentzat, bai gaztelaniarentzat ere. Euskarako klaseetan jada galderak gaztelaniaz egiten dituzte baxutik.

Huts egin du euskara indartzeko erabili den hezkuntza sistemak. Zerbait aldatu behar da. Gure kontzientziek ez dute bildurrik euskera galtzeko. Gero ez du balio "izkierda abertxalekoa" izatea euskaldunago sentitzeko. Kantu zahar batek dion bezala: "ez al dakizu euskara dela euskaldun egiten gaituela". Hitzegin dezagun euskaraz, etxean eta kalean, berdin berdin jolasean, eskolan eta lanean.

Abenduak 13 aspalditik seinalatua nuen gorriz nire egutegian. Bertso finala zen egun horretan Barakaldoko Bizkaia arena pabiloian. Lau urteko esperoaren ondoren bazetorren berriz ere  bertso olatua ezkerraldera. Eta egiari zor, Santa Luzia egunak ederki luzitu zuen.

Goizeko 8:30tan genuen hitzordua autobusean hurbiltzeko BEC-a. Goizean, igande goiza zenez, erresaka aurpegiak ez ziren falta. Batzuk urduri, besteak pronostikoak egiten, despistaturen bat edo beste korrika autobusa ez galtzeko, gehienak korroan nebera eta motxilen inguruan. Autobusean batzuk lo eta beste gehienok jada bertso giroan sartzen, motorra berotzen. Iritsi gara, sekulako ilara luzea dago aretoan sartzeko baina  zirrikitu bat aurkitu dugu hainbeste ez itxaroteko. Toki egokiaren bila denak, hemen ez gara sartzen, han lepoa okertu behar da oholtza ikusteko eta azkenean eseri gara. Hainbeste buelta eta gero, tokirik okerrenetarikoenean gaude. Urduritasunak komunetik behera deskargatu eta badatoz bertsolariak Alaitz Rekondoren atzetik. Eguneko lehen momentu hunkigarriak. Denak zutik. Guk txalo, beraiek txalo.

Agurrek egin dute bere bidea. Andoni egunkariako auzipetuez akordatu da lehen txalo eztanda. Zortziko handian hasi dira. Maialen hasieratik hasi txapelaren zimenduak jartzen (orduko berun aleak dira oraingo sasien hazia). Lehenengo zalantza Ametsek poto egin du ala ez du egin, baikara eta bagara, poto da edo ez da, herriaren deliberoa ezezkoa da. Ametsek seguru eta kontziente kantatu ditu bi aditzak, badaki zertan dabilen. Ondoren zortziko txikian lehertzen hasi da saioa. Unai eta Sustrairen zortziko txikia jeniala izan da. Informatibo batean sentitu naiz aurrerapen, notizi, titular eta guzti. Ez dakit patuak elkartzen dituen beti bi bertsolari hauek zortziko txikiak baina azken hiru finaletan ofizio bikainak utzi dituzte gure memoriarako. Belodromoko azken finalean argia joan zitzaien eta orduan izan zen Iturriagaren koitus interruptusarena eta orain lau urte langilea eta nagusia kotxean zihoazenekoa ere ederra izan zen. Orain ere asmatu dute, ez nuen gutxiago espero.  Puntua emanda denak ere txukun, erantzun bat edo beste ondo txalotua izan baldin bada ere ( Maialen bere saltsan Patxi, Juan Jose eta Juankarrekin). Goizeko ofiziotako lana seiko motzean bukatu dute. Hemen ere Amets eta Maialen oso goitik kantatzen. Bertsoak hasi eta buka ondo josiak eta landuak. Memorian gordetzeko esaldi antologikoak (lehen bi ta huts bion kalte, orain bat ta bat enpate, mundua ere logika hontan hobe lijoake Maialenek edo ibilia naiz elizan ardo minduen kalizan Ametsek). Kartzelako garaia da. Gaia ondokoa: Kazetaria zara. Badakizu idazten ari zaren artikulua azken artikulua dela. Ametsek muga urtu du, Andonik Euskal Herria burujabetu gaitu eta Unai eta Aitor Mendiluze Aminetu sahararrari keinu egin diote. Bukatu da goizeko saioa Sarriegiren agurra entzun ( batzuk ez dute errespeturik ere eduki aulkian bi segundu itxaroteko ere). On dagizuela!

Bazkalorduan saioaren komentarioak ogitartekoari eginiko hortzakaden artean. Amets eta Maialen ondo ari direla, saioa ondo doala, Andoni agian bere nibela baino bajuxeago dabilela. Hala ere zapore ona utzi digu saioak (eta bazkariak). Komunetik berriz ere buelta eta tokiak berreskuratzera. Zura entzun, kasu handiegirik egin gabe. Telefonoz esan digute telebistak esan duela Ametsek poto egin duela, eztabaidatzen berriz ere eta delibero bera eduki dugu, ez da izan poto. Zurak bukatu du. Badatoz berriz ere bertsolariak, oraingo honetan, Zuriñe Iarrituren atzetik . Agurretan nabari da dena emango dutela arratsaldean ere. Ametsek taula gainean sartu berri den Zuriñek barruan daraman haurrari ongietorria eman dio. Hamarreko txikian egin beharko dute orain. Ametsek eta Maialenek saio polita egin dute biek batera (platera sukaldera ez da oinez joaten).  Jonek ere bere zertzeladak utzi ditu (malkoa da kezkatzen nauen ur bakarra). Puntuka jarraitu dute. Jon eta Unairen artean dagoen konplizitatea nabarian geratu da eta Aitor Sarriegik bere ametsetako bat bete du: Egañarekin txapelketa batean kantatzea. Bizi-bizi joan da. Aitor Mendiluzek poto ikaragarria egin du. (bat edo bi Ametsek eta segidan bat edo bi Aitorrek). Gaia emanda oso gai serioak izan dira gehienak ( karrera egiten ari diren bi haur kantzerdunen medikuarena, autobusean beti hutsik joaten den aulkiarena, markak kendu ezinik dutxa azpian dagoenarena…). Andonik zergatik den txapeldun handi bat erakutsi du ariketa honetan, bere alabak zuhaitzaren alboan opariak jartzen ari den aitaren paperean (EREan daude Olentzeroren enpresan). Maialenek bikain jardun du eta Ametsek beste horrenbeste. Pena Jonek bere ariketa gustukoenean ez borobildu izana. Bukatu da denek batera egingo duten saioa, hemendik aurrera bik bakarrik egingo dute aurrera. Pronostikoetan Maialen eta Amets. Zuriñeren ahoan Amets eta Maialen, orden alfabetikoan. Hunkigarria Maialen, Amets eta Andonik emaniko besarkada. Belaunaldi erreleboa gauzatu da.

 

Buruz burukoan zaila bazen ere, berriz koxka bat igo dute mailaz. Seiko motzean saio antologikoa egin dute biek ala biek(berak ere ezetz esan beharrik ez dezala izan Ametsek ispiluari gezurra zuk zeuk esaten diozu Maialenek). Kilate askotako bertsoaldia. Zortziko txikian ere egoki jardun dira. Amets kartzelara doa eta Maialen beste sei bertsolarien atzean geldirik egon ezinik. Bederatzi puntukorako hitza: Sua. BEC lehertu du bi harriekin txinparta aterata. Orain hiru bertso bis a bisa edukitzeko biluzteko esan dion funtzionarioaren aurrean. Oso bertso emozionalak izan dira. Badator Amets eta entzun du hitza. Arrazoi duzu Amets guztiok gabiltza bertsolaritzaren suaren bueltan dantzan. Berriz ere hurrengo hiru bertsoak oso onak eta karga emozional handikoak. Bukatu da. Soilik irabazlea jakitea falta da. Badator Saroi Jauregi. 2009ko Euskal Herriko bertsolari txapelketa nagusiko txapelduna… Maialen Lujanbio. Eromena, estasi kolektiboa, orgasmo bateratua. Denak zutik txapeldunari ohore eginez.

Ametsek bigarren bukatu du jakina. Ondoren Jon, Andoni,Unai, Sustrai, Mendiluze eta Sarriegi geratu dira hurrenez hurren. Bakoitzak bere saria jaso du eta bere agurra kantatu du. Andonirena ikaragarri emozionantea izan da (behien aulkiak aipatzetik behian aulkiak jartzera). Publikoa entregatuta Andoni, Andoni, Andoni. Merezitako errekonozimendua. Erreleboaren makila pasatu du.

Txapela janztera dator ondoren Joxe Agirre. Honek ere merezitakoa. Hainbeste urte bertsotan jardun eta oraindik ere hor dabil plazaz plaza bera baino 50 urte gazteagoekin kantatzen. Lau bertso hunkigarri bota ditu, bai ondo jarri dut lau. Eta ondoren txapeldunaren agurra:

Gogoratzen naiz lehengo amonen

Zapi gaineko gobaraz

Gogoratzen naiz lehengo amonaz

Gaurko amaz ta alabaz

Joxei ta zuei mila zorion

Miresmenaren zirraraz

Ta amaituko dut txapel zati bat

Zuek guztiontzat lagaz

Gure bidea ez da errexa

Bete juizioz, legez, trabaz

Euskal Herriko lau ertzetara

Itzuliko gera gabaz

Eta hemen bildu dan indarraz

Grinaz eta poz taupadaz

Herri hau sortzen segi dezagun

Euskaratik ta euskaraz

 

Txalo zaparrada. Bukatu da, bukatu da, bukatu da, se acabo. Autobusera bueltan komentarioak. Emozioak pixkanaka bere onera bueltatzen. Eta etxera buelta. Egun gogoangarri bat igarota. Ez dut sekula ahaztuko egun hau. Ez behintzat hurrengo lau urtean.

Giza memoria gero eta gutxiago lantzen dugun ahalmen bat da. Buruan datuak, irudiak, izenak, aurpegiak gordetzeko ahalmena hain zuzen ere. Orain ordea, memoria hori beste memoria batez ordezkatu dugu, memoria elektronikoa deituko nioke nik. Garai hauetan informazio iturri handiena internet izaki, gure buruaren lantegi batzuk bertara esleitzen ditugu. Hor dago akatsa. Oraindik ere, zure garuneko izkina batean amaraunez betea dagoen informazio hori berreskuratzean datza memoria ona eta praktikatu beharreko zerbait da. Zoritxarrez, konfiantza osoa dugu interneten eta ez gara bat ere fidatzen gure memorian, gure senean.

Aurretik sartutako txapak egun hauetan eginiko amarru/kabronada/esperimentu bat du oinarri. Ezagutzen nautenak eta ni ibiltzen naizen sare sozialeko perfilera bidea libre dutenak pairatu dute, gehien bat. Jaioteguna gaizki jarri nuen nahita, eta ia gehienak engainatu ditut ( batzuk ez zekiten aurretiaz nire jaioteguna beraz, horiek engainatzea normala da).  Gertatu dena ikusirik ondorio batzuk hausnartu ditut.

Horietako garrantzitsuena da gure buruaren lana gero eta gehiago uzten dugula makinen lan bezala. Sarean dagoen informazio egiazkotzat hartzen dugu, kontrastatu gabe (bai, badakit jaiotegunak ez direla egiaztatzen eta niri eginez gero berdin sartuko zidatela) baina funtsean hor dago arazoa. Interneten jartzen duena “va a misa” (barkatu, erdaraz idazteagatik, barkatu erakunde atzerakoi aipatzeagatik). Honela sortzen dira masa influentziak. Batek pentsatzen du eta oparitarako erabiltzen den zelofanezko paperean bildu eta besteok gustura jasotzen dugu. Honela gizarte akritiko eta pasibo bat sortuz. Egon dira kasuak, jakin badakidana, data jakinik ere engainatuak izan direnak. Inertziaren eragina, olatuaren aparretan ibiltzeko gogoa. Badakit zaila dela buruak zerbait oker dela adieraztea baina alarmaren bat edo beste piztu beharko litzateke. Itsu-itsuan sinesten dugu dena.

Pentsa dezagun aske eta informazio batetik eta bestetik irakurri, ikusi eta entzun gero bakoitzak bere ondorio eta iritzi propioak eduki ahal izateko. Ez gelditu dena papillan emateko zain, kalitate txarreko produktua salduko dizute eta. Beraz pentsatu, kontrastatu eta ez fidatu beti interneten jartzen duenaz.  Giza memoria, memoria elektronikoa baino hobea baita kontrastatzeko aukera ematen baitu.

Gehienoi gustatzen zaigu uda. Agian eguraldiagatik, agian oporrengatik, agian festa gehienak garai honetan ospatzen direlako. Baina azkena ere berekin dakarte azken asteko euri jasek. Oraindik oparituko digu hondartzara joateko eguzki printzarik udazkenak, etorriko dira zubiak egun batzuk jai hartzeko, festak gehiago bilatu beharko dira baina aurkitzeko arazorik ez duzu izango.

Baina udazkenak berarekin dakar errutina. Udan ere errutina egoten da baina zuk ezarria, zuk nahi duzulako. Kostako zait berriz ere erritmoa hartzea. Baina horrelakoa da bizitza. Zerbait nahi duenak zerbait egin behar du.

Egun egokia izan daiteke honako hau publikatzeko. Gaur gertatuko da, jende asko diktadura ostetik itxaroten dagoen momentua. Aldaketa dator gobernura, euskal gobernura. Pozik dira batzuk, triste beste batzuk, beldurrez boterean zeudenak. Uste dut ahalmen berezia dugula euskaldunok. Ez gara gai batzeko baina gure euskaldun izaeraren aurka daudenak elkartzeko gai gara. Elkar ezinikusi izugarria duten bi partidu politiko elkartzeko gai gara. Eta gainera birritan. Nafarroan nahikoa ez eta erkidegoan ere berdina da panorama. Ea ikasten dugun helburu berdina dutenek elkar hartuta errezago egiten dutela bidea bakoitzak bere aldetik baino. Gertatu den guztia ikusita, nazkatuta nago politikariekin. Argi dago politika beharrezkoa dela gure bizitzan baina hori baino argiago dago garbiketa sakona behar dutela partidu politikoek. Koherentzia galdu dute.

 

Boteretik aterako direnak ez dute lotsarik. Urte hauetan zehar ederki akomodatu dira beraien jezarleku zaharkituetan.  Orain beldurrez daude egindako irregulartasun guztiak aireratuko dituen gobernu berriak. Hori ez gertatzeko, beraien idealak ahaztu (baldin bazituzten) eta galtzak jeitsi dituzte. Ez zaie axola ezer boterea ez bada. Beraien zilborrera begira ibili dira eta konturatu gabe beraien jezarleku erosoetatik ostika batez kanporatu dituzte.  Haserre daude, oso haserre. Frontista omen da gobernu berria. Baina isilik egotea komeni zaie, ez baita hautsak harrotzeko garaia.

 

Boterera sartzera doazenak ez dute lotsarik. Joku zikina erabili dute boterera iristeko. Ideia batzuk ilegalizatu dituzte boterera iristeko bidea errazteko. Gainera harroputz antzera dabiltza eta ez dira konturatzen Gaztelako lurraldeetan ura leporaino dutela. Baina lehenengo lehendakari ez abertzalea izango da aizu! Ez al du merezi helmuga horrek! Beraien politika ezingo dute aurrera eraman ez dute eta inongo babesik edukiko “salbatzaileetatik”. Hainbesteko egurra jasan eta gero gure lurretatik kanpora, hemen beraiekin “adiskidetu” dira. Akats larria.

 

Bere burua “salbatzailetzat” daukatenek ez dute lotsarik. Ideia zaharkituekin eta azpijoko eta jokutria guztiak erabili baitituzte gakoa beraiek izan dezaten. Ezer ez omen zuten eskatuko lehendakari konstituzionalista bat ikusi nahi zutelako boterean. Momentuz parlamentuko lehendakaria eskuratu dute eta ikusiko da zer gertatzen den pataten lurraldean.

 

Babes ofizialeko etxeen bultzatzaileek ez dute lotsarik.  Oraindik ere beraiek egindako etxeak ari dira aurpegiratzen. Botereak itsutu du. Ez dira beraien ezkerreko politika jendeari erakargarri bihurtzen. Krisi garaian, dena zuten irabazteko eta dena galdu dute. Gehiegi egin dio men orain arteko botereari.  

 

Parlamentuan egoten utziko ez diotenek ez dute lotsarik. Aukerak bata bestearen atzetik galtzen dabiltza. Politika beti helburu berera mugatzen dute.  Ez dira konturatzen herriak ez duela hori soilik buruan. Garbi erakutsi dute masa handi bat mobilizatu dezaketela baina ez dira gai hori taxuz antolatzeko. Ez diete, egia esan, asko lagundu beltzez jantzita eta eskuan mailu bat dutela ibiltzen diren gizonek.

 

Ezker abertzale berritzat saltzen direnek ez dute lotsarik. Nabarmen joan dira ilegalizatutako bozken bila. Politikekin, ideiekin eta ekimenekin lortu behar da hori. Ez besteak kritikatuz.

 

Kanpainan “independenteak” zirenak ez dute lotsarik. Hain independenteak dira, bakarrik geratu direla. Bipolartasunak agian eragina izango zuen baina ez dute asmatu kanpainan.

 

Hau dena guztiagatik esaten dut garbiketa sakon bat behar dela politikagintzan. Puntu bakoitzean sakonago sartu naiteke.  Orduak pasa genitzake denei buruz hitzegiten. Denek hitzegiten dute baina poltsikora begira eta ez herriari.Hau dena guztiagatik eta nahiz eta agian makarra eta gogorra iruditu irtenbide bakarra ikusten dut. Denak irla batera bidaldu eta herriak boterea hartzea.

 

Ez dut oso gustuko erosketak egitea, onartu beharra daukat. Baina gabonekin batera gure koadrilan ohitura eta tradizio errotua dugu lagun ikusezina egiteko. Hori dela eta kapitalera joan nintzen erosketen aholkulari bezela lagun handi bat hartuta.

 

Autobusez hurbildu ginen bertara. Nahikoa izan nuen gure errepideen bikaintasun eta gorentasunaz oroitzeko. Orain dela gutxi izandako luizi baten ondorioz itxita dago Getaria eta Zarautz besarkatzen dituen kostaldeko errepidea, hori dela eta Miatik (Meagas bezela ezagunagoa agian) joan behar izan genuen. Baina han ere obrengatik karril bat itxita zegoen. Semaforoan nahiko zorte edukita azkar samar pasa ginen bide sigi-sagatsuan barna. Mian gure idolo getariarrak jaso eta Zarautzen autopistan sartu ginen. Beste edozein tokitan ordaintzen den errepidea seguruagoa eta luxuzkoa dela esan daiteke. Hemen berdina gertatzen da, lokatza eta errebuelta guztion eskuragarri, errepide zabal zabalak ( beldurra ematen du kamioi bat aurreratzea) eta obren zantzurik ez. Donostiara iritsi eta Alderdi Eder gehiago edertu asmoz ari diren obrek ere trafikoa kolapsatzen dute gure kapitalean. Aspaldi zalantzan jarria nago zein ikusiko dugun lehenago gure herriaren askatasuna ala obren bukaera. Zein baino zein utopikoago, zein baino zein ametsago.

 

Arropa erosi asmoz sartu ginen denda multinazional horietako batzuetan. Eta guztietan pauta berdinak jarraitu ditu patuak. Krisia dagoenik ere ahaztu egiten zaio bati erosketen zurrunbilo hura ikustean. Neurri ñimiñoak nonahi eta ni inoiz baino “jetsiberri” sentsazio handiagoarekin. Heldu izan nahi duten haurrak eta gazte izan nahi duten andreak burrukan nork eskuratuko modako kamiseta. Dendak goraino jendez lepo, gustuko gauzak gutxinaka bisitatutako dendetan. Koadrodun alkandorak eta kolore morea erakusleiho guztietan. Ezin dut jasan erosketen inguruko parafernalia kapitalista guztia.

 

Gustuko zerbait erosi lagun ikusezinari eta liburu batzuk ikuskatzera joan ginen lehenagoko San Martin merkatal azoka zegoen liburu dendara. Han ibili nintzen saltseatzen orrien artean. Kostatu zitzaidan euskal libururen bat bilatzea, egia esan, gehienak (ez esateagatik denak) euskal literaturaren sailean zeuden kokatuta. Sail izugarri handia zen, ez zeuden hogei liburu ezberdinetik gora eta horietatik lauzpabost itzulpenak. Lotsagarria eta iraingarria ere iruditu zitzaidan bi hizkuntza ofizial dituen herri batean hain baztertua ikustea hizkuntza bat. Ia esan nezake frantsesez liburu gehiago zeudela euskeraz baino, eta zer esanik ez ingelesez. Durangoko azokan liburu berriak eta euskeraz han zeudenak baino gehiago atera ditzake argitaletxe batek. Lotsagarria diot, berriz ere. Hango sentsazio mingotsak (ordaintzeko zegoen kolak ere lagundu zuen)  etxera bueltatzeko deliberoa hartzera behartu gintuen.

 

Autobusa hartu, bidean obrei azken gainbegiratua eman jubilatuen pare eta etxera. Bi ondorio nabarmen atera ditut: aurrena, denda handiek ez dutela nabarituko krisiaren kanpai hotsik eta bestea gero eta gehiago gorrotatzen dudala erosketak egitea.

 

Gabonak ondo pasatu eta zentzuz eta tentuz gastatu!