EGITARAUA
8.45 Parte hartzaileen harrera
9.00 Hitz instituzionala: Roberto Marro, Eusko Jaurlaritzako Immigrazio Zuzendaria, Patxi Baztarrika,
Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordea eta Itziar Idiazabal, UNESCO Etxeko
Lehendakari ordea, EHU-UPVko Munduko Hizkuntza Ondarearen UNESCO katedraren Zuzendaria.
9.30 Euskal Herriko immigrazio hizkuntzak aurkitzen
Belen Uranga, UNESCO Etxea; Xabier Aierdi, IKUSPEGI
10.30 Dealing with new multilingualism in Europe: Educational responses to increasing linguistic diversity
Guus Extra, Van Tilburg Unibertsitatea (Holanda)
11.30 Atsedena
12.00 El Caballo de Troya de la cultura escolar. De quién, qué se dice y cómo en las instituciones escolares
Jurjo Torres Santomé, A Coruñako Unibertsitatea
13.00 Immigrazioa Euskal Autonomi Erkidegoan: akulturazio teori psikosozialaren ikuspegitik
Marijose Azurmendi, UPV-EHU
14.00 Bazkaria
15.30 Mahai-ingurua: Lenguas de inmigración y de acogida: experiencias de identidad
Xabier Zabalo, Ellacuria Elkartea; Latif Jatabi, itzultzailea eta AZRAFeko kidea; Oana Tampanarius,
Danubius Elkarte Errumaniarreko lehendakaria
16.30 Percepciones y actitudes de la población vasca y de la extranjera ante la diversidad cultural
María Silvestre, Deustuko Unibertsitateko Soziologia eta Politika Zientzien Fakultateko dekanoa;
Jose Antonio Oleaga, IKUSPEGI
17.30 Accueil et intégration des jeunes d'origine étrangère en Suisse: quelle place pour une reconnaissance
et une valorisation de la langue d'origine des élèves
Michel Nicolet, IRDP Suitza
18.30 Estrategias de convivencia entre lenguas de inmigración y lenguas minorizadas
Carme Junyent, Grup d'Estudi de Llengües Amenaçades Bartzelonako Unibertsitatea
Bukaera-ekitaldia
IZENA EMATEKO:
Erantzunak
Berria egunkariak dakar atzoko jardunaldien berri.
Kanpoko hizkuntzetan aberats
Etorkinek Euskal Herrira ekarritako hizkuntza aniztasuna aztertu dute Ikuspegik eta Unesco Etxeak
maite asensio
Bilbo
Munduko dozenaka herrialdetatik heldutako etorkinek ekarritako ondareari esker, ehun hizkuntza hitz egiten dira Hego Euskal Herrian, Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak eta Unesco Etxearen Amarauna taldeak egindako Hizkuntza eta immigrazioa ikerketaren arabera. II. Hizkuntzak eta Immigrazioa Kongre- sua egin zuten atzo Bilbon, iker-keta aurkezteko eta hizkuntza aniztasunari buruz eztabaidatzeko.
Azterlana Euskal Herriko hizkuntza oparotasunaren berri emateko da eta, horrekin batera, etorkinen jatorrizko herrialdeen egoera soziolinguistikoa ezagutarazteko. Halaber, hizkuntza guztiek duten balioa aitortu nahi izan du Belen Uranga Unesco Etxeko hizkuntzen arloko arduradunak: «Hizkuntza guztiak potentzialki berdinak dira, eta balio handia dute hiztunentzat, hizkuntza bakoitzak bizitza ulertzeko modu berezia dakarrelako gure herrira».
66 herrialdetako lagunei egindako elkarrizketetan oinarritzen da ikerketa. Guztira, 100 hizkuntza topatu dituzte, baina, Hego Euskal Herrian 170 herritako pertsonak bizi direla kontuan hartuta, hizkuntza gehiago daudela uste dute. Gainera, etorkinek gutxitan aitortzen zaien gaitasuna dute; hizkuntzak ikastekoa, alegia. Hortaz, gehienek, ama hizkuntzaz eta sorterriko hizkuntza ofizialez gain, migrazio bidean zehar ikasitako beste hainbat ekartzen dituzte.
Hizkuntzekiko harremanetan, eta ospe txikiko hizkuntzen hiztunen artean bereziki, muturreko jarrerak atzeman dituzte: ospe gutxiko hizkuntzan mintzatzeaz harro agertzen dira batzuk, eta ospe gehien duen hizkuntzaren eta kulturaren aldean, eurenaren balioa nabarmentzen dute; beste batzuek, aldiz, lotsa sentitzen dute, ama hizkuntza ezkutatzeraino, are gehiago ofiziala ez bada. Etorkinen ama hizkuntzak edota kulturak sorterrian onarpenik ez duenean, bestelako kontzientzia bereganatzen dute, eta horrek harrera herrialdeko hizkuntza ikastera bultzatzen ditu, euskara ikastera Euskal Herrian. Era berean, etorkin askok euren ama hizkuntza erabiltzeko eta mantentzeko zein seme-alabei transmititzeko arazoak dituztela dio ikerlanak.
Hizkuntza eta immigrazioa txostenak etorkinen jatorrizko kontinentearen araberako azterketa egin du. Hona hemen ikerlanaren ondorio esanguratsuenak kontinenteka.
Amerika
Hego Euskal Herrian bizi diren etorkinen ia erdiak (%48,7) amerikar jatorria du, baina hamahiru herrialdetatik iritsitako pertsonen artean egindako azterketan, bederatzi hizkuntza baino ez dituzte aurkitu, kontinentean mila hizkuntza inguru dauden arren. Brasil, Kanada eta Ameriketako Estatu Batuetatik etorritakoak izan ezik, amerikar guztiak gaztelaniadunak dira. Guztira, bost hizkuntza amerindiar topatu dituzte Euskal Herrian: aimara, guaraniera, mapudunguna, quechuera eta quichuera; mapundungunak izan ezik, hizkuntza guztiek dute milioi bat hiztun gutxienez Amerikan.
Afrika
Afrikan dago munduko hizkuntza guztien %30, 2.000 hizkuntza hain zuzen. Hartara, Hego Euskal Herrian bizi diren ia 28.000 afrikarrak (etorkinen %18) 56 hizkuntzatan mintzaten dira, eta horietako 53 Afrikakoak bertakoak dira, nahiz eta berriemaileak hogei herrialdetik etorritakoak izan. Identifikatutako hizkuntza gehienek hiztun kopuru handiak dituzte, hala nola, amharerak, arabierak, hausak, igboerak, edota fulak. Europako jatorria duten hizkuntzak kolonizazioaren eraginez errotu ziren Afrikan, eta estatuko hizkuntza ofizialak dira herrialde askotan; bertako hizkuntza gehienek, aldiz, ez dute ofizialtasun estatusik.
Asia
Etorkinen %3,5a baino ez dira asiarrak Hegoaldean, baina hamasei hizkuntza ekarri dituzte bederatzi herrialdetatik. Jatorri europarreko ingelesa eta gaztelaniaz gain, bengalera, mandarin txinera, koreera, hindia, nepalera eta pasthoera hitz egiten dituzte, besteak beste. Hizkuntza horiek guztiek milioika hiztun dituzte, sherperak izan ezik: 150.000 hiztun ditu, gehienak Nepalen. Deigarria da, halaber, punjabiera, Pakistanen hiztun gehien duen hizkuntza, ofiziala ez izatea.
Europa
Europako 24 estatutako etorkinen artean 29 hizkuntza aurkitu dituzte ikerlanaren egileek. Horietako gehienak bat datoz jatorrizko estatuko hizkuntza ofizialarekin; baina Europan 35 hizkuntza ofizial baino ez daude, estatu gehienak eleaniztunak diren arren. Hartara, Europako hizkuntza gutxitu batzuk aurkitu dituzte etorkinen ahotan: katalana, galiziera, Irlandako gaelikoa, Errusiako kamylkera eta Georgiako svanera.
«Hizkuntza guztiak potentzialki berdinak dira; bakoitzak bizitza ulertzeko modu berezia dakarkigu»
belen uranga
unesco etxeko hizkuntzen arduraduna
DaTuaK
%100
Paraguain guaraniera dakitenak. Ikerketaren arabera, Paraguaiko egoera soziolinguistikoak ez du parekorik Amerikan: 15 hizkuntza daude eta gehienek hiztun gutxi dituzte; guaraniera, ordea, indigenak ez diren guztiek dakite.
470
Nigerian dauden hizkuntzak. Afrikak duen hizkuntza aniztasuna nabarmendu dute txostenean. Herrialde batzuetan ehunka hizkuntza hitz egiten dituzte: Nigerian 470, Kamerunen 279, Kongon 221 eta Sudanen 132, esaterako.
Nork: txerra.2008/05/24 09:33:32.651 GMT+2
http://www.blogak.com/garaigoikoa
«Hizkuntza berriek euskarari lekua berreskuratzen lagun diezaiekete»
carme junyent Hizkuntzalaria
Etorkinen hizkuntzen eta euskararen arteko bizikidetza lor daitekeela dio Junyentek, «etorkinak euskal hizkuntzaren bidez gizarteratzeko apustua egiten bada».
irune berro
Bilbo
Carme Junyent Bartzelonako Unibertsitateko Hizkuntzalaritza irakasleak (Masquefa, Bartzelona, 1955) hizkuntza gutxituen eta immigrazioaren hizkuntzen arteko bizikidetza estrategiei buruzko hitzaldia egin zuen atzo Bilbon.
Nola biziraun dezake ama hizkuntzak jatorrizko hizkuntz komunitatetik kanpo?
Bizirik irauteko nahitaezkoa da hizkuntza hitz egiten duen jendea egotea. Pertsona bat baino gehiago izatea, eta haien jatorrizko hizkuntzan hitz egiteko erabakia hartzea.
Zertarako balio du ama hizkuntzak? Zer garrantzi du?
Ama hizkuntzak sortzen du pertsona. Eta, beraz, ama hizkuntzaren bidez egingo dio pertsona batek gizateriari ekarpenik handiena. Hizkuntza ez da komunikatzeko tresna hutsa. Komunikatzeko, kode berbera partekatzea aski da, baina ekarpen bat egiteko hizkuntza behar-beharrezkoa da. Hizkuntza da tresna gure barrenean dugun onena gizateriaren esku jartzeko. Horregatik, gureak ez diren beste hizkuntza batzuetan mintzatzen garenean, ez gara ezer gurea ematen ari. Beste batena den zer edo zer baizik.
Alde horretatik, zer zentzu du hizkuntza transmisioak?
Funtsezkoa da. Transmisiorik gabe ez dago hizkuntza baten etorkizuna ziurtatzerik.
Ama hizkuntza garatzeko arazoak dituzten pertsonek zer jarrera dute hizkuntza gutxituekiko?
Esango nuke bunkerizaziorako joera dagoela. Hau da, ama hizkuntza soilik mantendu nahi izateko jarrera ari da gailentzen. Baina gaur egun halako egoerarik mantentzea ezinezkoa da. Hemen aurkezturiko azterketak [Hizkuntzak eta immigrazioa] argi uzten du ez dela bideragarria: EAEn ehun hizkuntza baino gehiago hitz egiten dira. Beraz, Euskal Herri euskalduna ez da posible. Ez immigrazioaren ondorioz, lehenago ere beste hizkuntza batek hartu baitu euskarari zegokion lekua. Euskara hizkuntza bakar gisa bultzatzeko ezintasunak kezkatuta, beste hizkuntzak, etorkinek ekarritakoak, mehatxu gisa ikusteko arriskuan eror daitezke asko. Horregatik, halako ideiak bazter utzi eta gauza bat ikasi beharko genuke denok: hizkuntza berri horiek balio behar dutela hemengo hizkuntza berriro kokatzeko. Alegia, orain arte euskarak izan ez duen lekua hartzen laguntzeko balio behar dute hizkuntza berriek. Gizarte elebidun baten aldeko apustua egiten badugu, okerreko norabidea hartuko dugu. Elebitasunak hizkuntza ahulak ordezkatzeko joera baitu.
Nola uztar daitezke herri bateko hizkuntza eta etorkinen hizkuntzak? Ez dirudi erraza, kontuan hartuta euskal herritar eta etorkin askok euskaraz ez dakitela.
Zaila da, baina ez ezinezkoa. Nolanahi ere, gizarteak erabaki beharko du euskarak iraun behar duen. Euskal herritarrek euskarak irautea nahi badute, horren alde egin beharko dute lan. Eta modu bakarra dago: euskal herritarrei euskaraz bizitzeko tresnak eman behar zaizkie. Euskal Herrian gauza batek harritzen nau -eta Katalunian hasi da gertatzen, tamalez-: egunean zehar euskal hiztun batek hainbat alditan uko egin behar dio euskara erabiltzeari. Giza eskubideen kontrako atentatua iruditzen zait. Zure etxean, zure hizkuntzari uko egin behar izatea ikaragarria da.
Zer egin daiteke etorkinek euskara ikasteko kontzientzia hartzeko? Oinarrizko beharrak beterik ez dituztenek zer jarrera izango dute hizkuntza berri batekiko?
Gizartearen parte izatea ere oinarrizko beharra bada. Aukeratu duzun gizarteko kide izatea oso garrantzitsua da, bertan bizi baitzara eta bertan haziko baitira zure ondorengoak. Katalunian eredu bat jarri dugu martxan: katalanez hitz egiten duzu, beraz, katalana zara. Hizkuntzaren bitartez gizarteratzeko eredua da. Europako beste herri batzuengandik ez dut uste ezer ikas dezakegunik. Ez baitago herririk aukera berdintasunean oinarritutako parte-hartze eredurik garatu duenik, etorkinei begira. Katalunian hizkuntza gizartean txertatzeko tresna gisa erabiltzea erabaki dugu, jakinik hizkuntza ikastea etorkin ororen esku dagoela. Edozeinek ikas dezakeela hizkuntza bat.
Posible da herri batean bertako hizkuntzaren eta etorkinen hizkuntzen arteko bizikidetza? Ez dago batzuek besteak zapaltzeko arriskurik? Ez dago etorkinen hizkuntzak baztertuta geratzeko arriskurik?
Norberak hartu beharreko erabakia da, hezkuntza sistemak ezin baititu ehun hizkuntza hartu bere gain. Nolanahi ere, jatorrizko komunitatearekiko lotura mantentzen duten pertsonak gizarte berrian integratzeko erraztasun handiagoak dituzte. Antropologiak erakutsi du. Bere jatorriarekiko interesik ez dutenentzat edota herritar globalak deitzen diren horientzat ez da errazagoa gizartean barneratzeko prozesua. Hartu dituen herrian ekarpen bat egin dezaketela sinetsita daudenak dira ondoen gizarteratzen direnak. Beraz, ez dute atzean utzi behar beren iragana, beren jatorria eta hizkuntza. Areago, hartu dituen herriak aintzat hartu behar ditu herri eta kultura horiek, baloratu behar ditu. Ezin ditu mespretxatu, eta ezin da haiek irensten saiatu ere.
Nork: txerra.2008/05/24 09:34:57.026 GMT+2
http://www.blogak.com/garaigoikoa