Oscar Romero

Webgunetxo hau egiterakoan, gure abiapuntua Piezas para un retrato liburua izan da, María López Vigil egilearena. Hainbat eta hainbat testigantza jasotzen ditu liburu honek Oscar Romerori buruzkoak.

Aldaketa, konbertsio edo bihotz berritze handia ematen da bere bizimoduan. Hasierako urteetan, apaiz bezala eta gotzain laneko lehen urteetan ohizko fede bizi batetan murgilduta ikusten dugu Romero.

Rutilio Grande apaizaren hilketa da, hain zuzen ere lehen apaiz eraila El Salvadorren (104), Romeroren bihotzberritzearen abiapuntua.

Liburuan zehar argi eta garbi ageri dira Romeroren arazoak bere hitz ausarta eta ekintza konprometituagatik.

“Mi otro temor es acerca de los riesgos de mi vida. Me cuesta aceptar una muerte violenta, que en estas circunstancias es muy posible, incluso el señor Nuncio de Costa Rica me avisó de peligros inminentes para esta semana...

Gure idazlana amaitzen dago. Esanguratsua Romeroren ibilbidea. Normalean zenbat eta urte gehiago eduki, gutxiago arriskatzen dugu gure bizimoduan. Romerok alderantzizko bidea egin zuen: edadean gora, profeta bilakatu zen herri harentzako. Ez berak hala nahi izanda, herriak eskatu eta Jainkoarekin otoitz luzeetan elkarrizketatuta baizik.

Bukatu orduko, hona Romerok El Salvadorreko katedralean, 1978. Irailaren 3an eginiko homiliaren pasartetxo bat. Egun horretan Jer 20, 7-9 suertatzen da igandeetako irakurgaien artean. Hona Jeremiasen testua:

“Liluratu egin nauzu, Jauna,
eta ni zure lilurapean erori;
bortxatu egin nauzu eta menperatu.
Barregarri gertatu naiz egun osoan,
burlaka ari zaizkit denak.
Hitz egin behar dudan bakoitzean
garrasi egin behar izaten dut
laguntza eske,
indarkeria eta zapalkuntzaren aurka
hots egin.
Zure hitza iragartzen dudalako, oi Jauna,
irain- eta iseka-bide naiz egun guztian.
Pentsatu izan dut:
“Ez dut berriro Jauna aipatuko,
ez dut haren izenean hitz egingo”.
Baina, orduan, suaren antzeko zerbait
sentitzen dut barruan,
eta hezurretaraino erretzen nau;
saiatzen naiz itotzen, baina ezin!”

Eta orain irakur ditzagun Oscar Romeroen komentarioa:

“Pero el ejemplo, para mi, mas conmovedor en esta mañana es el de la primera lectura: el profeta Jeremías. Yo no encuentro en la Biblia unas frases que expresen más al vivo la crisis de un hombre en sus relaciones con Dios.

Me sedujiste, -le dice al Señor- me has engañado, me has dicho que me mandabas a arrancar, a destruir; pero también a construir, a plantar, a edificar y de mi boca de profeta, donde quiere salir sólo lo que tú dices, no sale más que violencia, guerra, destrucción. Imaginen hermanos, el temperamento de Jeremías, un profeta dulce, un profeta más inclinado al amor, un profeta de delicadezas espirituales que representa precisamente, en el Viejo Testamento, la figura dulcísima de Cristo; pues este profeta de amor, de dulzura, de ternura, de bondad, es escogido por Dios para anunciar a un pueblo pecador, la destrucción, la amenaza de Dios si no se convierten. ¡Y le duele! Cuántas veces, dice, quise callar la voz de Dios en mi y la palabra de Dios era en mis huesos como fuego que devora y me obliga a hablar. Esta es la crisis del profeta. No quisiera decir lo que dice, pero Dios le manda a decir. (...)

Para que vean que la Cruz no es conformismo. Es exigirle al hombre, muchas veces, hasta contra su temperamento, contra su modo de ser, es lo que está pidiendo Cristo a Pedro: que no se acomode, que no se instale, que van a subir a Jerusalén a sufrir. Es lo que llora el profeta Jeremías, es lo que siente en esa misión durísima”.

Kristok gizon egin nahi izan du, berak dakarren Aitaren argia gizon-emakume eta herri guztien bizitza bihur dadin. Badakit zuetariko asko asaldatu egiten dela hitz hauekin eta uste dutela eta diotela Barri Onaren iragarpena albo batera utzita, politikan sartu naizela.

Baina nik ez dut salaketa hau onartzen. Izan ere, ni gogotik ahalegintzen naiz Batikano II.ak, Medellin eta Pueblako biltzarrek bultzatu nahi izan duten guztia, idatzita eduki eta teorian ikasteaz gain, bizitzen eta gaur eguneko gure errealitate gatazkatsu honetara ekartzen Berri Ona behar bezala iragarriz... gure herriarentzat. Horregatik, Jaunari eskatzen diot aste osoan zehar, herriaren deiadarra eta hainbeste krimenek sortutako samina; hainbesteko gogorkeriak sortutako bidegabekeria jaso eta biltzen dudan bitartean; Jaunari eskatzen diot, beraz, eman diezadala kontsolatzeko, salatzeko, bihotz berritzera deitzeko hitz egokia. Eta basamortuan oihu dagien ahotsa bada ere, badakit Eliza bere lana betetzeko ahaleginetan ari dela (...)

Eta honen guztiaren inguruan, gaur goizeko eredua zoragarria da: Estatu Batuetako Jesusen jarraitzaileak honaxe etorri dira, hemengo, Salvadorreko Jesusen jarraitzaileekin konpartitzera; eta eurak, iparraldeko nazio boteretsuan, bertako gizarteko bidegabekerien aurkako Berri Onaren ahotsa dira... Horrela, euren elkartasuna erakustera datozkigu, guk ere, Jainkoaren herri garenok hemen, El Salvadorren, jakin dezagun adoretsu salatzen geure gizarteko bidegabekeriak (...)

Gaurko Jaunaren hitzen argitan, izenburu hau daraman nire haurnasketa aurkeztu nahi dizuet: Eliza, norbere eta komunitatearen askapenerako zerbitzua.

Hiru ideia hauek izango dira nagusi gaurko sermoian: 1.: Pertsonaren duintasuna da askatu beharreko lehena. 2.: Jainkoak herri oso bat salbatu nahi du. 3.:Askapenak duen trazedentzia, bere benetako eta azken neurria.

Anaia-arreba maiteok: oso interesgarria litzateke orain aztertzea zer egin duen azken hilabeteotan egoera ezin txarragotik atera nahi gintuen gobernu berriak, baina ez dut gehiegi luzatu nahi. Eta egitan egin nahi dena herriaren antolaketa lanari burua moztu eta herriak aurrera eraman nahi duen prozesua oztopatu, hori egin nahi bada, ez dago aurrera egin dezakeen beste prozesurik. Gobernu batek beren erraiak herrian sustraituta izan ezean, ez du zereginik; eta are gutxiago odolez eta saminez inposatu nahi izanez gero(...)

Armadako gizonei dei berezia egin nahi nieke; zehatzago, kuarteletako Poliziaren Guardia Nazionaleko kideei. Anaiok, herri berekoak zarete, zuen anaia-arreba nekazariak ari zarete hiltzen; eta gizon batek eman lezakeen hiltzeko aginduaren gainetik dago Jainkoaren legea, EZ INOR HIL dioena. Soldadu bakar bat ere ez dago behartuta bere Jainkoaren legearen aurkako agindu bat betetzera... Lege inmoral bat ez dago inor betetzera behartuta... Bada garaia zuen kontzientzia berreskuratu eta, bekatuaren esana baino zuen kontzientzia horren esana egiteko.

Eliza Jainkoaren eskubideen, Jainkoaren legearen, giza duintasunaren, pertsonaren defendatzailea da; ezin da, beraz, isildu honenbesteko nazka sortzen duen egoera honen aurrean. Gobernuak serioski eta benetan kontuan hartu beharra du aldaketek ez dutela ezertarako balio odoletan blai egiten badira... Beraz, Jainkoaren izenean; bere arrangurak eta kexuak zeruraino iristen diren herri honen izenean eskatzen dizuet, erregutzen dizuet, agintzen dizuet Jainkoaren izenean: eten dadila errepresioa!!! Elizak bere askapena aldarrikatzen du gaur Liburu Santuetan ikasi dugun bezala. Eta askapen honek, gaur egun, gizakiaren duintasunaren errespetua, herri osoaren ona eta Jainkoari begira dagoen, eta bere indarra eta itxaropena Jainkoagandik datorkion trazendentzia suposatzen du.

Oscar Romero, 1980ko martxoaren 23a San Salvadorreko Katedrala. Bere martirioren aurreko azken homilia.