ametsen atzetik nabil hegan

Atzo ia egun osoa eman nuen ordenagailuan daukadan musika guztia ordenatu eta iTunes-en sartzen, abesti bakoitzari zegokion artista, albuma, generoa eta abarrak jartzen. Egia esan nahikotxo egin nuen, baina diska gogorraren osotasunean inmensidadea falta zait oraindik antolatzear. Kontua da zenbait abesti ditudala inolako informaziorik gabe, eta horrek kriston amorrua ematen dit, musika entzutea norena den ere jakin gabe. Gainera, abesti horietako bat pelikularen batean edo entzun izanaren sentsazioa daukat, eta burua apurtu arren ez dut lortzen jakitea ditxosozko abestia zertaz ezagutzen dudan. Hemen doa abestia, ea norbaitek argiztatzen nauen :)

Azken aldian pelikula baten barruan sartuta egotearen sentsazio izugarria daukat. Egunkarietan Interpol eta De Juana esaldi berdinetan idatzirik ikusteak fikziozko historiak dakarzkit burura, mundu mailan bilatuena den etsai politiko edo espioi garrantzitsuren baten historia. El mito de Bourne, adibidez. Badirudi Espainiar Estatua damutzen ari dela hain maitea duen bere konstituzioan betiereko kartzela zigorra kontenplatu ez izanaz, eta, orain, edozein trikimailu balio zaie De Juanak kalean ahalik eta denbora laburrena pasa dezan. Baina trikimailu horiek ez dira soilik De Juanarentzat, Estatuarentzako gogaikarria izan daitekeen edozein elementu kartzelaratzeak antza emaitza ona ematen baitie. Horregatik ezin da Otegi urrunegi joan, Interpol-a bi ‘terrorista’ bilatzen jartzea gehiegizkoa dirudi, akaso ahultasun seinalea izango litzateke. Egun, ezin dugu epaile batek terrorismoaren apologia iriz dezakeen ezer esan. Pentsamenduak kontrolatzea, oraindik, ez da posiblea, garezurrak inpultso elektriko horiek estaltzen dituelako, baina ez gabiltza urrun. Askotan kolore guztietako tertulianoak entzun ditut telebistan eta irratian, estatu paternalista bat nahi ez dutela esaten. Hara ba, Estatuaren botereetako batek, judizialak, hain zuzen, apologia delitua inputatzen zaion norbait kondenatzen duen bakoitzean, Estatuak postura paternalista hartzen du. Azalduko dut.

Franco bizirik zegoen garaian, totalitarismo guztietan bezala, erregimenaren kontrako propaganda zabaltzea delitua zen. Traizioa. Izan ere, ez da oso arazo handia lau edo bost errebelde mendietan ibiltzea erregimena erorarazteko asmoz, baina borrokatu nahi duten pertsona gehiegi biltzeak arriskua suposa dezake boterean dagoenarentzat. Apologiaz ari garenean, berdin zait terrorismoarena izan ala drogena izan, nolabaiteko propagandaz ari gara. Pentsatzeko askeak bagara, ni, biolentziaren alde egon naiteke egoera batzuetan, lehen esan dugun bezala, ezinezkoa delako pentsamendua debekatzea. Baina ezin dudana da beste pertsona batzuk hori pentsatzera eramango duten ezer esan. Biolentziaren erabilera delitua da, ez ordea, biolentziaren erabilerarengan sinestea. Hala balitz ere, apologia egiten duena zigortzen bada beste pertsona batzuk berdina pentsatzera eraman ditzakeela eta, pertsona helduen sen ona zalantzan jartzen du Estatuak. Izan ere, Estatuak eta hedabideek zabaltzen duten mezua, biolentzia defendatzen dutenak erratuta daudelakoa da, hau da, edo zoratuta daudela, edo ez-jakitunak direla etab. Demokrazia batean garrantzitsuena herritar bakoitzaren analisi eta erabaki gaitasuna da , norberaren kabuz pentsatzeko kapaza izatea. Hori egiteko kapaza den norbaitek kontuan hartu behar du informazioaren iturria, eta bere sinesgarritasuna ebaluatu behar du, gerora, informazioa ere norberaren ideien arabera baloratzeko. Estatuak beraz, zenbait apologia mota zigortzen dituenean, bere lurralde horretan bizi direnen sen ona zalantzan jartzen du, eta biztanleen sen ona zalantzan jartzeak, demokraziak sistema moduan daukan balioa kolokan uztera darama. Egia esan, egunero defendatzen den eta idealtzat hartzen den sistema hain ona ez dela adieraztea, zuzenean ez bada ere, pixka bat autodestruktiboa ez al da?

Uste dut bakoitzak pentsatzen duena esateko eskubidea daukala, hitzetatik ekintzetara pausu handia dagoela kontutan hartuz. Argi dago zaila dela ofentsaren marra noiz pasatzen den jakitea, baina egoeraren batean marra pasa egiten denean (ofentsarena eta ez agresioarena), egoera hori geure kabuz konpontzen jakin beharko genuke, horretarako ere legislazio baten beharrik gabe.

Norbaitek biolentzia erabili duen pertsona bat heroitzat badu, zergatik ez du ba bere izena oihukatuko? Che Guevarak indarkeria erabili zuen, eta zenbat gaztek eramaten dute kamisetetan? Colón eta bere laguntxo guztiak, Amerika deskubritu zuten horiek, niretzako kolonizatzaile, lapur eta hiltzaileak baino ez ziren arren, askorentzat izan ziren heroiak, eta oraindik goraipatu egiten dira. Bakoitzak bere ideologiarekin doazen heroiak ditu, kausa baten alde sakrifikatu direnak. Kausa horien alde egiten dena merezi duten ala ez zalantzatu beharreko zerbait da, dudarik gabe, baina ez zait oso zilegi iruditzen inor norbait miresteagatik kartzelaratzea, ez dakit zer apologia leporatuta. Ez gaitezen erotu, mesedez. Ezberdintasun handia dago heroitzat duzun norbaiten izena oihukatzetik, norbait horren ekintza berberak aurrera eramatera. Eta orduan, ekintza aurrera eramaten den momentuan, orduan behar du legeak muturra sartu.

"Era-se umha vez um dentista que vivia no Kurdistam. Era um dentista independentista. Um dia, por azar, conheceu em internet um dentista independentista do País Basco.

Os dous dentistas independentistas seguirom buscando e atoparom umha dentista independentista em Córsega e outra no Quebec e outro na Bretanha e outro na Galiza... E seguirom buscando e um dia já eram mais de 50 dentistas independentistas de todo o planeta.

Puxerom-se de acordo e organizarom o 1º Congresso Internacional de Dentistas Independentistas em Barcelona para reivindicar o direito de autodeterminaçom para os povos do mundo.

Reunirom-se milheiros de dentistas independentistas de todas partes mas, ah!, o governo espanhol acusou-nos de associaçom ilícita e colaboraçom com banda armada e o Tribunal Supremo ordenou a sua ilegalizaçom polo que desde esse dia está proibido ser dentista e independentista ao mesmo tempo.

Apesar disso, ou precisamente por isso, cada vez hai mais dentistas independentistas no mundo."

Made in Galiza (blog). Séchu Sende.

Isilean goaz hirurak kotxean, akaso gauza berdinean pentsatzen. Aireportura helduko garen une horretan, elkarri agur esan beharko diogun une horretan. Nik ez nuen joateko asmorik, pentsatu dut bakarrik egon nahiko zutela, baina berak joatea nahi zuela esan dit, eta noski, joan egin naiz. Bitartean irratian musika. Eta ni leihotik begira, burua eskuak eutsita eta begiratzeari uzten ez diodan arren ezer ikusi ezinik. Aldez aurretik joan egiten naiz. Ihes egiten dut. Ama agurtu nuen azken aldian ere joan egin nintzen, eta agurra ni ez banengo bezala izan zen. Hotza. Dena esan nahi bai baina ezer esateko ausardiarik ez. Negar egiteko gogorik ez. Musu txiki bat. Besarkada hunkigarririk ez zen egon. Horrelakoak gara. Ni behintzat bai. Hala ere, biok dakigu benetako agurra, ikusi ez zena, sentimentalagoa izan zela. Intentsoagoa.

Azken aldian konturatzen ari naiz gero eta gehiago kostatzen zaidala agur esatea. Urteak aurrera doazen heinean, mingarriagoa egiten zait norbaitengandik banantzeko momentu hori, zailagoa. Gogoratzen dut, aspaldi, udalekuren batera nindoanean, agurraren momentuan benetan harrituta geratzen nintzela. Ume gehienek elkar besarkatzen zuten luzaro, indar handiz, negar eta negar egiten zuten bitartean, munduaren bukaera bailitzan. Ni izkina batean geratzen nintzen, begira, inor besarkatzeko ausardia eta negar egiteko gogoa falta zitzaizkidala. Ezin nuen ulertu nolatan hainbeste tristura, hainbeste drama. Orain ere ez dut negarrik egiten, eta besarkadak jaso egiten ditut, inoiz ez eman. Baina drama ulertzen hasia naiz. Despedida batetik bestera presio handiagoa nabaritzen dut bularrean, hitzik gabe geratzen naiz, eta denbora geldituko balitz bezala sentitzen naiz. Agian, adinarekin ohartzen ari naiz kilometro bakoitza egunetan uler daitekeela, hilabete edo urteetan, azken finean, distantziak denbora esan nahi duelako. Ikusi gabe pasatuko den denbora. Eta denborak, absentziarekin batzen bada, astiroago igarotzeko ohitura txarra hartzen du, esperoak amaigabeak eginez.

Gaurkoa gehiegi izan da. Bi agur egun bakarrean, niretzako, gehiegizkoa da. Sei edo zazpi uda berdinean, zer esanik ez. Txarrena da ohitu behar dudala honetara, senide batzuk urrun bizi direnean hori da tokatzen dena, hori da dagoena. Dena den, ez dakit nola ohitu behar dudan gero eta gehiago tristatzen banaiz. Zer gertatzen zait? Gogortu baino bigundu behar al dut denborarekin? Ohitu baino, aguantatzen ikasi beharko dut. Besterik gabe. Esan ohi den bezala, “ajo y agua”.

Ea ondo nengoen galdetu zenidan, gogoratzen? Baietz esan nizun. Egia esan, soilik galdera horrek hobeto sentiarazi ninduen. Baina ez, ez nago ondo, baietz esan nizun arren. Badakizu? Zu zara orain arte galdera hori egin didan bakarra, espero nezakeen pertsonen artetik behintzat, eta behin baino gehiagotan gainera. Ulertzen dut. Ni ere ez naiz galdetzekoa, ezin dut gehiago eskatu. Dena den, bapatean datorreneaneskertu egiten da, gezurra esan banizun ere. Jakizu nire erantzunek normalean ez dutela ezertarako balio izaten, hitz hutsak baino ez baitira. Dena esanda dago jada.

Ez zen momentu hori izan, ala agian bai, ez dakit. Bai. Bai, bazen. Eta da. Hala ere, beste gauza asko ere badaude. Txarrena zer den ez jakitea da. Zergatik haserretzen naizen hain maiz, ez dakit. Bakarrik egon nahi dut eta aldi berean bakarrik sentitzen naiz. Momentu honetan oinez hasi nahi nuke, inoiz geratu barik, oinez jarraitu, ondoan inor izan gabe. Pentsatzen; oinez hobeto pentsatzen dudalako. Bi galdera egin ahal dizkiot neure buruari, eta biek dute zentzua. Nola egongo naiz ba txarto? Edo nola egongo naiz ondo? Galdera bietarako ditut erantzunak eta hala ere erantzun bat bera ez zait balio. Ez da nahikoa. Estututa sentitzen naiz.

Kaiola baten barruan bizia ematen duen txoria naiz. Baina barruan daukat kaiola. Ez dakit zer egin nahi dudan. Ez dakit zer esan nahi dudan. Eta noiz. Edo zertarako. Posible den bizitza bakarrean preso nago. Oihukatu nahi dut. Ez da soinurik ateratzen. Ez zidaten oihu egiten erakutsi. Denak gara horrelakoak. Dena guretzako. Alde batean zein bestean. Denak indartsu eta gogor, negar barik, kexa barik. Inoiz ez didate esan nolakoa izan behar nuen. Ez didate izaera bat agindu. Baina umeek imitazioz ikasten dute moldatzen. Hau nazka. Txoria ez, barraskiloa naiz. Oskola daukat. Gutxi gora behera gogorra den oskola. Babesa. Edo hori ematen du behintzat zapata batek oskola apurtu eta nire benetako izaera biguna suntsitzen duen arte. Lurraren kontra zanpatuta uzten nau. Ala are okerrago. Bizkarroi bat oskola apurtu gabe isilean sartu eta konturatu gabe barrutik jaten nauen arte. Pixkanaka. Barraskiloa naiz beraz. Barraskiloa. Inoiz ez zaizkit barraskiloak gustatu, nazkagarriak dira, eta gainera, ahulak oso. Txikitan gorroto pixkat nien, igual abesti absurdoen ondorioz. Orain axolagabekeria sortzen didate, berdin zaizkit. Ez ditut ikusten. Suposatzen dut norbaitek gustuko izango dituela, oraindik inor ezagutu ez badut ere. Nik dakidala behintzat.

Zer nahi dut? Zer gertatzen zait? Behin lagun on batek esan zidan, arrazoia jakin gabe tristurazko olatuek irensten zutela noizean behin. Hori ote da. Olatu bat, besterik ez. Udako ekaitz tipikoek ekarritako olatua. Beroa eta oso agobiantea. Ez dut uste zehazki tristura denik sentitzen dudana. Ezinegona da gehiago, ezin lasai egon. Kolokan banengo bezala, euskarriren baten faltan. Lagun bat behar dut. Berezia. Baditut lagun batzuk, eta asko estimatzen ditut. Babestuko nauen norbait izan behar du, nire oskolak ez baitu ezertarako balio. Babestu edo, behintzat ziurtasun sentsazioa eman. Agian ez nago heldua izateko prest. Heldua izatera bultzatu nautelako egoera gehienek eta orain beldurra sartu zait. Hankak dardarka hasi zaizkit eta edozein momentutan eroriko naizela dirudi. Baina aldi berean gorroto dut ume gisa tratatua izatea. Ez naiz umea, heldua baizik. Uste dut.

Hegan egin nahi dut. Hegoak mugitu eta edozein tokitara alde egin. Urrun. Pertsona berriak ezagutu. Experientzia berriak bizi. Preso sentitu gabe; babestuko nauen norbaiten beharra izan gabe; babestu nahi nauen norbait gainean eduki gabe. Kontraesankorra al da? Kontraesana naiz ni, neure baitan.

Hau guztia irakurri eta konturatzen naiz zer daukadan ez dakidala azaltzen. Iaz irakasle batek esan zidan zerbait azaltzen ez dakigunean, azaldu nahi dugun hori ulertzen ez dugunaren seinale dela. Hori izango da bai. Ziur nago. Olatu bat, besterik ez. Urtaro erratuan etorri delako ulertzen ez dudan olatua. Seguru.

UNHA PALABRA COMÚN

"Eu só son unha palabra común. A miña vida podía ir mellor ou tamén peor. Gústanme os diminutivos afectivos e non me levo nada mal cos números. Nacín aquí, hai xa bastantes anos, e as cousas desde que eu era unha palabra nova cambiaron moito. En fin, que estou para o que faga falta. Aprendín moi cedo que son única, que ningunha otra palabra pode substituírme, como nos pasa a todas as palabras do mundo.

Coñecín moitas palabras que desapareceron e todo os días me cruzo na rúa con algunha que acaba de nacer.

Mais hai uns quince días sucedeume algo preocupante. Acababa de acordar e estaba saíndo da ducha cando soou p timbre de casa. Vestinme apurada e abrín a porta. Cando vin que era un castelanismo fechei a porta con medo. E respirei fondo.

Que quede claro que non teño nada contra as palabras extranxeiras. Na miña vida coñecín moitas que viñan aquí facendo turismo. Pasei moi bos momentos con algunhas palabras italianas e francesas e unha palabra alemá e mais eu mesmo tivemos unha historia de amor hai algúns anos.

Tamén fixen algunhas viaxes a outros países e nunca tiven problemas para me facer entender e comprender as palabras coas que me atopei en Grecia ou Turquía ou en Exipto. Todo o contrario.

Sempre me gustou coñecer as palabras doutros idiomas, contarlles cousas da miña lingua e escoitar as súas aventuras.

Mais a palabra que chamou a porta da miña casa non viña facer turismo. Viña quedarse. As palabras da miña lingua levamos pasando por isto desde hai anos xa. De súbito chegamos á nosa casa ou ao noso traballo e hai un castelanismo ocupando o noso lugar, facendo súa a nosa vida.

E que quede claro que tampouco teño nada contra as palabras inmigrantes, que chegan para vivir como calquera de nos, que eu teño moi boas amigas que chegaron de América hai algún tempo e agora son como da casa, vivindo neste país que sempre foi hosptitalario con todo o mundo.

Mais isto e diferente: aquel castelanismo que me fixo suar de medo na miña propia casa niña coa intenció de me facer desaparecer. É un temor que teño desde hai algúns anos, cando comenzou lentamente a invasión dos castelanismos.

Ao primero eran poucas. Vivían en grandes pazos nas aforas ou nas casas máis ricas ou nos cuarteis do exército. Axiña se descubriron as súas intencións, cando comenzaron a ollarnos por riba do ombro, e a ocupar os mellores traballos e a facerse con privilexios á custa de nós e a substituírnos, pouco a pouco. Ao final moitas de nós acabaron desaparecendo e doutras xa case ninguén se acorda. O resto, resistimos.

Eu, como sempre fun unha palabra común, ao principio non me preocupei demasiado, penso que por egoísmo. Non me afectaba. Aínda que cando as miñas veciñas do 3º A e 2º B desapareceron e comencei a ver saír e entrar dos seus pisos dous castelanismos, comencei a pensar que preocuparse polo que pasaba ao meu redor era necesario, porque todo nos afecta a todas. E así foi.

Así que fechei la porta e preguntei cara afora:
- Que queres?

Ou castelanismo dixome que eu xa non era necesaria, que por favor abrise a porta, que non me resistise, que todo acabara para min e que regresaría o día menos pensado para quedas coas miñas cousas, a miña casa, o meu traballo e o resto.

Esa mañá non saín da casa. O mundo veume encima. Acovardaime e non fun traballar. Sei que cando unha palabra non sae á rúa, ou non vai ás cafeterías, aos colexios, ás oficinas, en fin, aos lugares de sempre, para esa palabra comenza o principio da fin.

Estiven chorando medio día até que me dixen: Chorando non se amaña nada. E collín as miñas cousas e saín decidida a facer o meu traballo, coa cabeza ben alta, ergueita. E traballei até ben entrada a noite e cando regresei á casa, seguía sendo a miña casa.

Desde que o castelanismo que me quere substituír veu amenazarme non tiven un minuto de descanso. Sinto como se tivese que traballar por todas as palabras que desapareceron, que hai moito por facer. Traballo día e noite e descanso satisfeita porque estou facendo todo o que podo. Nunca me sentín con tantas ganas de vivir.

A situación e moi preocupante aínda que últimamente somos moitas as palabras que decidimos enfrontarnos a esta colonización da mellor maneira que sabemos: saíndo de casa todo os días, ocupando as nosas rúas, as nosas fábricas, as escolas, os autobuses, as prazas, as empresas, os mercados, as librerías, as tendas de música, os cíbers, e todos eses lugares onde realmente somos necesarias.

Porque eu, aínda que son unha palabra común, síntome unha palabra útil. Eu son unha palabra imprescindíbel, com todas e cada unha das palabras do meu idioma. E sempre estarei aquí. Para o que faga falta."

Portu Zaharreko Jaietan egiten dan sokamuturra ez da nolanahikoa; Algortan ez doguz zezenak edo bigantxak kaletatik eroaten soka bategaz helduta, ia herri guztitan egiten dan moduan. Hamen, ikusten danez, Portu Zaharreko hondartzan hesi batzuk jarten doguz ta bertan sartzen doguz zezena, kuadrilla ta kukaña. Kuadrillatik zazpi sartu behar direz hondartzara, horren artean bi bigantxak entretenitu behar dabez ta beste bostak koipez betetako makilean gora igo behar direz. Hor espektakulua!

Ta guzti horren emaitza mota hontako bideoak dira. Hurrengo urtean animatu ta etorri ikustera!!

Kuadrillen bajada, sokamuturra, euskaldantzak, kukaña, erromeria, pijamak... dana jaia, jai handia!!! Datorren urtera arte!!!